a vitamini görevleri ve eksikliği

A Vitamininin Görevleri: Eksikliği ve Fazlalığı


Vitaminler organik bir mikro besin grubu olarak vücudumuzda düzenleyici görev alırlar. Bu yüzden de vücudumuza  enerji  vermezler ve ya herhangi bir yapı maddesi olarak kullanılmazlar. Bilinen 13 çeşit vitamin vardır ve her birinin kendine özgü görevleri vardır. Bu vitaminler yağda çözünen ve suda çözünen olarak iki gruba ayrılırlar. Yağda çözünen vitaminler vücutta kullanıldıktan sonra fazlası depolanırken; suda çözünen vitaminlerin fazlası idrar yoluyla atılmaktadır. A, D, E ve K vitaminleri yağda çözünen vitaminlerdir. B ve C vitaminleri ise suda çözünen vitaminlerdir. Bu yazımızda A vitaminin görevlerinden, eksikliğinden ve fazlalığından söz edeceğiz. Aynı zamanda a vitamini nedir ve ne işe yarar gibi sorulara cevap arayacağız

A Vitamini Nedir?

Doğada 2 farklı formda bulunan A vitamini antioksidan özelliği olan, depolanabilen ve insan vücudu için oldukça önemli görevleri olan bir vitamindir. Hayvansal kaynaklı olan besinlerde Retinol, bitkisel kaynaklı olan besinlerde ise beta-karoten foemunda bulunur. Dayanıklı bir vitamin olan A vitaminin pişirme ile kaybı çok yüksek değildir. Yağda çözünen bir vitamin olduğundan dolayı ortamda yeterli miktarda yağın olması emilim düzeylerine ciddi oranda katkı sağlamaktadır.

Retinol formu, insan vücudu tarafından doğrudan kullanılabilen ve kalitesi yüksk olan formudur. Karoten formu ise yine insan sağlığı üzerine faydalı ancak kullanılması için vücutta bazı işlemlerden geçmesi gerek vitamin A formudur.

a vitamini hakkında bilgiler

A vitamininin görevleri;

  • Görme üzerinde önemli bir role sahiptir. Özellikle düşük aydınlatmalı ortamlarda ışığı algılayabilmeyi sağlar.
  • Vücuttaki dokuları örten epitelyum hücrelerinin oluşumunda görev alır. Yani; deri, akciğer zarları, bağırsaklar, idrar kanalı ve üreme sisteminin doku oluşumunda yeri vardır.
  • Antioksidan vitaminler sınıfında yer alan A vitamini diğer aydıyla retinol vücutta oluşan serbest radikallerle mücadele ederek doku ve organlarda oluşacak hasarların önüne geçmekte, kansere karşı korumaktadır.
  • Bağışıklık sistemi üzerine önemli görevleri olan A vitamini, yeterli miktarda alındığında hastalıklara karşı direnç oluşturulmasına yardımcı olmaktadır.
  • Son yapılan çalışmalarda kalp üzerinde retinoid asit reseptörleri olduğu bulunmuştur. Ancak A vitaminin kalp sağlığı üzerine tam olarak nasıl bir etki sağladığı henüz bilinmemektedir.
  • Kemik gelişiminde hayati önem taşır. Kemiklerin uç kısımlarında görev alıp kemik büyümesini sağlar. Bu da insan vücudunun sağlıklı olarak uzamasına yardımcı olur.
  • Sağlıklı bir diş gelişimi için A vitamini oldukça büyük bir öneme sahiptir.
  • Deri hücreleri üzerinde oldukça önemli etkisi olan A vitaminin görevlerinden bir tanesi de sivilce, akne ve egzama gibi dermatolojik hastalıkların tedavisinde kullanılmasıdır.
  • Vücudu enfoksiyonlara karşı korur.
  • Hamilelikte gelişim bozukluklarının önlenmesinde retinolün önemli görevleri vardır.
  • Vücutta bulunan keratin yapıların devamlılığının sağlanması ev güçlenmesinde A vitamini oldukça önemlidir. Özellikle saç ve tırnak sağlığı için yeterli vitamin A alınması gerekmektedir.
  • Ayrıca bazı çalışmalarda A vitaminin böbrek taşlarından özellikle kalsiyum okzalat oluşumu üzerine negatif etkisinin olabileceği bulunmuştur

A vitamini Eksikliği ve Nedenleri

Eksiklik genellikle diyette yeterli miktarda A vitamini bulunmamasından kaynaklanır. Yağda çözünen vitamin olan A vitaminini fazlası depolandığı için eksikliğinin ortaya çıkması uzun zaman alır. Kandaki A vitamini seviyesi eksikliğinin tespit edilmesinde önemli bir bulgudur.

En Yaygın Nedenleri:

  • Beslenme şeklini etkileyen hastalıklara sahip insanlar, bağırsaktan (bağırsak) vücudun içine emilir, örneğin: Çölyak hastalığı. Crohn hastalığı. Kistik fibroz.
  • Karaciğeri veya pankreası etkileyen bazı hastalıklar.
  • Sıkı vegan bir diyete sahip insanlar.
  • Safra akışının engelleyen durumlar.
  • Uzun süreli aşırı alkol alımı (alkolizm).
  • Yoksulluk içinde yaşayan bebekler ve okul öncesi çocuklar.
  • Gelişmekte olan ülkelerden gelen son göçmenler veya mülteciler
  • Giardiyaz – bağırsak enfeksiyonu (bağırsak).

Belirtileri ve A vitamini eksikliğinde oluşabilecek hastalıklar

A vitamini eksikliğinin en yaygın belirtileri ve eksikliğinde oluşabilecek hastalıklar şunlardır:

  • Boğaz ve göğüs enfeksiyonları
  • Gastroenterit
  • Çocuklarda ve gençlerde gecikmiş büyüme ve kemik gelişimi.
  • Kısırlık
  • Düşük.
  • Görme Problemleri
  • Kuru saçlar
  • Saçlarda Kepek
  • Kornea perforasyonu.
  • Gece Körlüğü
  • Cilt problemleri (kaşıntı, kızarıklık)
  • Göz kuruluğu ( kseroftalmi )
  • Sık Sık enfeksiyonlara yakalanma

tedavi yöntemleri nelerdir

Eksikliğin tedavisi

A vitaminin eksikliğinin tedavisinde suplament şeklinde vitamin takviyesi kullanılmaktadır. Doktorunuzun belirlediği dozlarda günlük olarak alacağınız bu takviyeler ile eksikliğe dair olan belirtiler yavaş yavaş ortadan kalkacaktır. Önemli bir fizyolojik problem bulunmuyor ise değerler normal dönünce suplement tedavisi kesilir ve besinler ile A vitaminin yerine koyulması beklenir. Depolanma özelliği olan bir vitamin olması sebebiyle eksikliğinin yeniden ortaya çıkması genelde uzun zaman alır.

Sağlıklı olan bireyler de eksikliğinin oluşmaması için, besinlerle yeterli miktarda A vitamini alınması oldukça önemlidir.

Birimi ve Kandaki Tanısı ve Referans Değereleri

Vitamin A eksikliğinin tayini belirtileri görüldükten sonra kan testi ile yapılmaktadır. Birimi mcg yada Retinol Equivalent yani Retinol Eşdeğeri (RE) dir. Bu vitaminin kan sonuçlarında Vitaminin Aktivitesi anlamına gelen international unit yani türkçe karşlılığı ile internasyonal ünite de (IE) kullanılmaktadır. Kanda bulunması gereken referans aralığı ve iadeal değerleri uygulanacak A vitamini testinin birimi ve çeşidine göre değişmektedir.

Günlük ne kadar alınmalı?

Türkiye’ye Özgü Beslenme Rehberine göre alınması Günlük Alınması gereken A vitamini miktarları şu şekildedir:

  • 0-6 ay: 400 mcg
  • 7-12 ay: 500 mcg
  • 1-3 yaş 300 mcg
  • 4- yaş: 400 mcg
  • 7-9 yaş: 500 mcg

Kadınlarda:

  • 10-13 yaş: 600 mcg
  • 14-65 yaş : 900 mcg
  • +65 Yaş: 900 mcg

Erkeklerde:

  • 10-13 yaş: 600 mcg
  • 14 – 65 Yaş: 700 mcg
  • +65 Yaş: 700 mcg

Gebelikte:

  • 18 yaş altı gebelik: 750
  • 19-30 Yaş arası gebelik: 770
  • +31 ya gebelik: 770

Emziklilikte:

  • 18 yaş altı gebelik: 1200 mcg
  • 19-30 Yaş arası gebelik: 1200 mcg
  • +31 ya gebelik: 1300 mcg

A vitamini fazla alındığında oluşabilecek zehirlenmeler;

A vitamininden yeterli beslenen bireyin günlük ihtiyacından 10 kata kadar fazla A vitamini alması vücutta zehir etkisi yaratabilir. Bu zehirlenme sonucunda;

  • Baş ağrısı, Baş dönmesi
  • Kusma
  • Uzun kemiklerin kalınlaşması
  • Deri sararması
  • Kafa içi basıncın artması
  • Sinir sistemi hasarı
  • Doğumsal kusurlar oluşabilir.

Günlük A  vitamini gereksinimi yaklaşık olarak yetişkin erkeklerde 1000mcg ; kadınlarda 800mcg’dır. Bitkilerde bulunan Beta- karoten adlı madde vücutta A vitaminine dönüşebilir. Bu yüzden A vitamini gereksinimi hem hayvansal hem de bitkisel besinlerle karşılanabilir.

Bu konuda daha detaylı bilgi almak için lütfen aşağıdaki yorum bölümüne aklınıza takılanları yazınız!

Yorum yaptıktan sonra dilerseniz Beslenme Rehberim editörleri tarafından derlenmiş B12 Vitamini İçeren Besinler / En İyi B12 Kaynakları başlıklı yazımızı da okuyabilirsiniz.

Yorum Yok

Bir cevap yazın