b12 vitamini görevleri nelerdir

Görevleri Saymakla Bitmeyen Vitamin: B12 Vitamini


B12 vitamini suda eriyen vitamin grubundandır.  Diğer bir ismi kobalamindir. B12 vitamininin suda eriyen diğer vitaminlerden farkı az da olsa depolanabilmesidir. Vücudumuzda ortalama 4-5 mg B12 vitamini bulunur. Başta karaciğer, kalp ve böbrek olmak üzere dokularda B12 vitaminini depolanabilmektedir. Kanımızdaki normal B12 vitamini düzeyi 250 pq/ml’dir. B12 vitamin eksiliği kendini kısa sürede göstermez. Yetersizlik belirtileri kendini 4-5 yılda gösterir.

B12 Nedir?

B12 vitamini diğer vitaminler içinde metalik bir element (kobalt) içeren tek vitamindir. Bu nedenle, genellikle kobalamin olarak adlandırılır. 4 çeşit B12 vitamini vardır. Bunlar: siyanocobalamin, hidroksokobalamin, adenosylcobalamin ve methylcobalamin olarak isimlendirilirler. Siyanocobalamin gıdalarda eser miktarda bulunur, hidroksokobalamin ise doğal olarak oluşan B12 vitamini formudur ve yaygın olarak hayvan kaynaklı gıdalarda bulunur. Diğer doğal formlar metilcobalamin ve adenosylcobalamin son yıllarda takviye olarak kullanılmaya başlanmıştır. Bu yazımızda B12 nedir ve B12 vitamini görevleri nelerdir gibi bir çok soruya yanıt arayacağız.

B12 vitamini asit, alkali ve ısıya karşı dayanıksızdır. Asit ve alkali çözeltide işlem görürse molekül parçalanır. Isı derecesi arttıkça ve süre uzadıkça vitamin kaybı olur. Pişirme suyunun dökülmesiyle kayıp artar.

B12 Vitamini Ne İşe Yarar?

B12 vitamini görevleri beyin fonksiyonlarının gelişiminde önemli bir yer tutar. Diğer tüm B vitaminleri gibi, B12 vitamini de bir koenzim gibi davranır. Yeterli miktarda B12 alınması, nörolojik fonksiyonların ve kırmızı kan hücrelerinin üretiminin korunmasına yardımcı olur.

Protein ve yağın enerjiye dönüştürülmesi için B12 vitamini gereklidir. Ayrıca hücre bölünmesi ve DNA sentezi için de vücuttaki B12 seviyeleri önemlidir.

B12 vitamini yalnızca hayvansal gıdalarda bulunur. (Bknz: B12 Vitamini İçeren BesinlerEt, süt, süt ürünleri ve ton balığı, istiridye ve ahtapot gibi deniz ürünleri zengin B12 kaynaklarıdır. Günde 1000 mcg B12 alan kişilerin felç riskinin azaldığı ve bilişsel fonksiyonlarının arttığı bilinmektedir. Buna ek olarak hidroksokobalamin enjeksiyonlarının, genellikle sodyum tiyosülfat ile kombinasyon halinde siyanür zehirlenmesini tedavi etmek için kullanıldığı bilinmektedir.

Günlük Gereksinim

  • 0-12 ay için 0.5 mcg
  • 1-3 yaş için 0.9 mcg
  • 4-9 yaş için 1.2 mcg
  • 10 yaş ve üzeri için 2.4 mcg
  • Gebelik için ek 0.2 mcg
  • Emziklilik için ek 0.4 mcg

B12 vitamini kaynakları nelerdir

B12 vitamini ne işe yarar sorularına verilebilecek başka bir yanıt da cilt sağlığını etkilemesidir. Siyanür zehirlenmelerinin detoksifikasyonunda B12 vitamini kullanılabilir. Vitamin siyanüre bağlanarak siyanürün idrara karışmasına yardımcı olabilir. Özellikle sigara dumanı nedeniyle maruz kalınan siyanür, B12 takviyesiyle bertaraf edilebilir.

Bir koenzim işlevi gören B12 vitamininin görevleri arasında bir çok metabolik olaylarda rol almak da vardır. Eritrositlerin yapımında görev alarak anemi gibi rahatsızlıkların önlenmesini sağlar.

Şimdi bu görevler daha yakından inceleyelim:

B12 Vitamini Görevleri

Analjeziktir: B12 vitamininin bir şekli olan metikokobalamin, parestezi, yanma ağrıları ve spontan ağrı gibi bacaklardaki klinik semptomları azaltır. Ayrıca metokokobalamin tedavisi, nevralji, diyabetik nöropati ve bel ağrısını azaltır.

Beyin için önemlidir: Kobalamin, beyin gelişimi ve duygudurum bozukluklarının yanı sıra Alzheimer ve yaşlılarda vasküler demans bozukluklarının önlenmesine yardımcı olur..

B12 vitamini beynin gelişiminde önemli bir rol oynar. Bazı kalıtsal hastalıkların B12 vitamini sentezini engellediği bilinmektedir. Bu konuda yapılan çalışmalar B12 vitamininin beynin gelişimi ve işleyişi için hayati derecede önemli olduğunu göstermektedir. B12 vitamininin yokluğunda beynin gelişmesi yavaşlar ve bilişsel yetenekler daha az gelişir. Bu da çeşitli bozuklukların ortaya çıkmasına neden olur.

Uykuyu düzenler: B12 vitamini takviyeleri uyku ritim bozukluklarını iyileştirir. Kobalamin ayrıca düşük melatonin düzeyine bağlı olarak gözdeki ışık duyarlılığını arttırabilir. Sabahları yorgun uyananlar ve geceleri uyumakta zorlananlar B12 vitamini alarak bu sorunlarından kurtulabilirler.

depresyon ve şişmanlık

Depresyonunu azaltır: B12 vitamini ile çeşitli ruhsal bozukluklar arasında belirgin bir bağ vardır. Bu tür hastalıklar, kandaki B12 seviyeleri çok fazla düştüğünde ortaya çıkabilir. Bazı durumlarda, küçük bir B12 vitamini eksikliğinin bile akıl hastalığına yol açtığı görülmektedir.

Sinir Sistemini Korur. B12 vitamini görevleri arasında sinir sistemini korumak da vardır. B12 vitamini, sinirler için koruyucu bir örtü görevi gören miyelin kılıfın oluşumuna yardımcı olur. Bu koruyucu tabaka, multipl skleroz gibi bazı hastalıklar nedeniyle bozulabilir ve yok olabilir.  Sonuç olarak sinir hücreleri olan nöronlar sinyallerini düzgün bir şekilde iletemez.

Kan hücresi yapımını sağlar. B12 vitamini hücre çekirdeklerinin olgunlaşmasında özellikle de kan hücrelerinin oluşumunda görev alır.

B12 vitamini metabolizmamızdaki bazı tepkimelerde yardımcı enzim olarak görev alır. DNA üretimi, kardiyovasküler destek ve enerji metabolizmasına yardımcı olmak B12 vitamini görevleri arasındadır.

Eksikliğe Dikkat

Yetersizliğinde persiniyöz anemi görülür. Ayrıca sinir sistemi bozuklukları da meydana gelir. Persiniyöz anemi; kemik iliğinde kan hücrelerinin yapımındaki bozukluk sonucu kırmızı ve beyaz hücrelerin sayı ve şekil bozukluğudur. Anemi folik asitle tedavi edilirse kan değerleri düzelirken, sinir sistemi bozuklukları artmaktadır. Sinir sistemindeki bozukluktan dolayı uyuşukluk, kol ve bacaklarda hassasiyet ve kasılma, kırmızı ve ağrılı dil, halsizlik, baş ağrısı, depresyon, unutkanlık ortaya çıkar.

Persiniyöz aneminin oluşum nedenleri;

  • Diyette yeteri kadar B12 vitamini alınmaması,
  • Besinlerin hazırlanması ve saklanması için yapılan işlemlerin vitamin kaybını artırmasıdır.

Yeterli B12 düzeyi genel sağlığın korunması için önemli bir unsurdur. B12 eksikliği anemi ve hematopoez gibi ciddi sağlık sorunlarına neden olabilir. Hücre bölünmesi süreci başarısız olursa, vücutta çok sayıda hastalık oluabilir. DNA sentezinin bozulması, sağlığı birçok yönden etkileyebilir. Bozulmamış bir nörotransmiter oluşumu depresyona veya psikoza neden olabilir. Bunun yanı sıra Parkinson hastalığı, multipl skleroz veya diğer ciddi hastalıkların semptomları yaşanabilir. Ayrıca bilişsel bozukluklar ve bunama görülebilir.

En temel sebep B12 vitaminin yetersiz alımı, diğer bir sebepte emilim bozukluklarıdır.

  • Vejeteryan beslenenlerde
  • Pankreas yetersizliğinde
  • İntrinsik etmen azlığında
  • Mide salgısı azlığında
  • Fazla alkol alımında
  • Mide-barsak ameliyatı sonrasında
  • Çölyak veya Chron hastalığı bulunan kişilerde
  • İlerleyen yaşlarda B12 vitamini eksikliği görülür.

Yapılan bir çalışmada vegan ya da vejeteryan beslenen çocukların B12 eksikliği yaşamaları nedeniyle akranlarına göre zihinsel gelişim açısından zayıf kaldıkları gözlemlenmiştir. Bu çocukların beyin kütleleri daha küçüktür, buna karşın yeterli B12 almaları sağlandığında zihinsel gelişimleri tedavi edilebilir.

Hastalık vitaminin yetersiz alımından dolayı ise doktor kontrolünde vitamin takviyesi alabilirsiniz veya hayvansal kaynaklı ürünlerin alımını arttırabilirsiniz. Eğer hastalık vitaminin emilmesindeki yetersizlikten dolayıysa damar yolu ile B12 vitamini verilerek hastalık tedavi edilir. Mide ve barsak ameliyatlarından 3-5 yıl sonra persiniyöz anemi görülebilir. Bu durumda 2-3 haftada bir B12 vitamini enjekte edilmesi gerekebilir.

Katkı: Dyt. Kübra Sepek

Bu konuda daha detaylı bilgi almak için lütfen aşağıdaki yorum bölümüne aklınıza takılanları yazınız!

Yorum yaptıktan sonra dilerseniz Beslenme Rehberim editörleri tarafından derlenmiş D Vitamini Eksikliği Yorgunluk ve Halsizliğe Neden Olabilir! başlıklı yazımızı da okuyabilirsiniz.

Yorum Yok

Bir cevap yazın