Balık Yağının Faydaları ve Yapılan Çalışmalar


Sağlıklı beslenmek, geçmişten bu yana sağlıklı yaşayabilmek için en önemli faktördür. Bu açıdan özellikle günümüzde beslenme rejimlerine olan ilgi oldukça fazladır. Eskiye oranla artan bu sağlıklı besin tüketme çabaları, bizi besinleri seçerek tüketmeye yöneltmiştir. Bu seçeneklerin başlıcaları balık ve balık tüketiminin bugünlerde bir alternatifi olarak görülen balık yağlarıdır. Bu yazımızda balık yağı ilgili merak edilen ve bilinmesi gereken konulardan bahsediyoruz. Keyifli okumalar.

Balık Yağı Nedir?

Balık yağı özellikle derinliği fazla ve soğuk olan denizlerde yaşayan ringa, orkinos, uskumru, hamsi gibi balıklardan elde edilen bir yağdır. Balık yağlarını, bu balıkların tüketilmesiyle ya da bunlara bazı işlemler uygulanarak elde edilen yağlarının tüketimiyle vücudumuza alabiliriz. Balık yağının yaklaşık  %30-40’ı omega-3  kalan kısmı ise diğer yağlardan oluşur. İçerdiği  omega-3 esansiyeldir. Yani vücutta üretilemez ve dışarıdan alınmak zorundadır.

Balık yağları piyasada hap ya da şurup şeklinde karşımıza çıkmaktadır.

Balık Yağı Hapı Nedir?

Balık yağı hapları görüntüde ilaç gibi kapsüllere benzese de tedavi amaçlı kullanılan bir ilaç değildir. Diyete takviye yapma amacıyla kontrollü ve gereksinime uygun olarak kullanılması gereken kapsüllerdir. Balık yağı denilince akla ilk gelen omega-3 yağ asitleridir. Piyasadaki bir çok balık yağı kapsülü genellikle omega-3 takviyesi olarak alınır.

Balık Yağı Şurubu Nedir?

Balık yağı şurubu da kapsül gibi balığın bazı işlemler sonucu ekstraksiyonuyla elde edilir ve özel şişelerde satışa sunulur. Balık yağı şurupları, özellikle çocukların gelişimine destek amaçlı kullanılan önemli bir takviyedir. Ancak bilinçsizce değil bir uzman gözetiminde kullanılması gerekmektedir. Aksi durumda fayda yerine zarar getirebilir.

balık yağı üretimi

Nasıl Üretilir?

Balık yağı, balık unu yapımında yan ürün olarak ortaya çıkar. Balık unu presleme sırasında pres sıvısı ve pres kek elde edilir. Pres sıvısında pişen balıkların et ve kemik parçaları vardır. Bu parçalar vibrasyonlu eleklerle ayrılır. Pres sıvısı; dekantör, seperatör, saflaştırma olmak üzere üç ayırma işlemine tabi tutulur. Bu işlemlerle pres sıvısındaki katı kısımlar ayrılır, pres sıvısındaki yağ ayrılır ve son olarak da depolamadan önce yağdaki nem ve yabancı maddeler uzaklaştırılarak balık yağı elde edilir.

Markaları?

Balık yağını üretiminde ve kullanımında kaliteli olması çok önemlidir. Çünkü içerisinde ağır metaller bulunabilir. Fayda beklediğimiz bu ürünler sağlığımıza mal olabilirler. Piyasada New Life, Möller’s, Nutrigen, Nutraxin, Orzax, Solgar, Carlson, Balen ve başka birçok firmalar omega-3, balık yağı üretimi ve satışı yapmaktadır. Hap ya da şurup olarak karşımıza çıkan bu markaların meyve aromalı halleri de mevcuttur. Aynı zamanda çinko veya D vitaminiyle bileşim halinde de satılmaktadır. Hangi ürünü kullanmanız gerektiğini doktorunuz yada diyetisyeniniz belirleyecektir.

Ortalama Fiyatları ve Ulaşılabilirliği?

Balık yağı fiyatları piyasada ortalama 50-150 tl arasında seyreder. Fiyat aralığı kaliteye, markaya, içeriğe ve miktarına göre değişir.

Günümüzde her ne kadar sağlıklı olmasa da ilaçlara ve diğer alternatif yöntemlere ulaşmak çok basit bir hal aldı. Eczane, aktar ya da online siparişlerle balık yağlarına ulaşabiliyoruz. Ama en doğru yol her zaman bir uzmanın önerisi ile eczanelerden alınmasıdır. Bu konuda güven çok önemlidir. Çünkü uydurma ve sahte olan küçük bir kapsül bile kötü sonuçlar doğurabilir.

Balık yağının faydaları nelerdir?

Balık yağı tüketimi; kolesterol, kan basıncı, aritmiler, plaklar gibi kalp hastalıkları oluşum riskini azaltmaktadır. Bunun yanında beyin gelişiminde büyük yeri olan omega-3 yağ asitlerini barındırdığından dolayı zihinsel rahatsızlıkları önleyebilir veya semptomlarını azaltmaya yardımcı olur. Çocukların zihinsel ve bedensel gelişiminde etkilidir. Aynı zamanda cilt sağlığının korunmasını da sağlar. Balık yağı anti-inflamatuar etkiye sahip olduğu için kemik-eklem ağrıları gibi romatizmal durumlarda iyileşmeye yardımcı olabilir. Göz sağlığında görme fonksiyonlarının gelişmesi açısından da önemlidir.

balık yağı yararları ve kilo alımına etkisi

Balık yağı kilo aldırır mı? İştah üzerine Etkileri? Var Mıdır?

Balık yağının halk arasında kilo aldırdığına dair söylemler mevcuttur. Ancak bu söylemler bilinçsizce yapılmış ve bilimsellikten uzak hurafelerden ibarettir. Balık yağının özellikle çocuklar üzerinde iştah artışıyla birlikte kilo alımı sağlamak için kullanıldığına çok kez şahit oluyoruz. Kilo almak için alınan enerjinin harcanan enerjiden fazla olması gerekiyor. Ama balık yağı bu kilo alımını sağlayacak kadar yüksek miktarda enerji içermemekle beraber tokluk hormonu olan leptin salgılanmasını arttırarak iştahı kapatır. Hatta bu yönde balık yağının kilo verme üzerine faydası olduğuna dair çalışmalar bulunmaktadır.  Yalnız bu demek değildir ki zayıflamak için balık yağı kullanmalıyız. Kilo alımı ya da kaybı için bu tarz supplementler(besin destekleri) ya da herhangi bir ilaç kullanmak doğru değildir. Diyetisyenden alacağınız sağlıklı beslenme programları ve zayıflama önerileri ile kilo kaybı en doğru ve kalıcı olanıdır.

Boy Uzatır mı?

Bir başka inanca göre balık yağı boy uzamasını sağlamaktadır. Herhangi bir araştırmada balık yağının boy uzattığına dair kanıtlanmış bilgiler yoktur. Boy uzunluğunun temeli genlere bağlıdır ve erişebileceği potansiyel uzunluğu buna göre gelişir. Bunun yanında küçüklüğümüzdeki sağlıklı ve dengeli  beslenme durumuyla yaşam koşulları da etkilemektedir. Yeterli miktarda protein, karbonhidrat, yağ ve diğer vitamin, mineral gibi bileşenleri vücuduna düzenli olarak alan çocuk boyunun uzaması için beslenmeyle ilgili olan kısmı sağlamış olur.

Zararları ve Yan Etkileri?

Balık yağı sık kullanılan bir besin desteğidir ve kontrollü kullanılmadığı taktirde sağlık problemlerine sebep olur. Her ne kadar derin deniz balıklarından üretiliyor olsalar da az miktarda metal içermeleri mümkündür ve fazla tüketiminde alınan bu ağır metaller beyin fonksiyonlarından, bağışıklık sisteminin çalışmasında bozukluklara hatta kansere kadar birçok sorun yaratır. En hafif yan etkisi kabızlık, hazımsızlıktır ve doz aşımına göre bu etkiler büyüyerek metabolizmamızın alt üst olmasına neden olabilir. Sağlık değerlendirmeleri balık yağının içerisinde bulunan omega-3 miktarının günlük alımının 3000 mg’ın üzerine geçmemesini belirtir.

 

Hamilelikte Kullanımı

Anne, hamileliği boyunca esansiyel yağlarını tüketmelidir. Bunu karşılayacak olan bir numaralı kaynak balıktır. Haftada en az 2-3 kez tüketilen balık bebeğin beyin gelişimini tamamlamasına yardım eder, erken doğum ya da düşük kilolu doğan bebeklerin oluşumunun önüne geçer.

Bu işlevleri balığın içerisindeki esansiyel yağ asitlerinden omega-3 ile yapar. Halk arasında omega-3 balık yağı olarak bilinmektedir. Özellikle hamileliğin son 3 ayında anneden bebeğe birçok bileşen ve omega-3 iletimi gerçekleşir. Bu dönemde yani 3.trimesterde balık yağı tüketimi bir uzman kontrolünde 4 gramı geçmeyecek şekilde verilebilir ve ihtiyaca göre arttırılabilir. Balık yağı kullanımı ilerleyen yaşlarda çocuğun algıda kolaylığını sağlar, davranış bozukluklarını önler, öğrenme güçlüğünün önüne geçer.

diyetisyene güven ingilizce

Balık yağı ile ilgili Yapılan çalışmalar

Aşağıda balık yağının faydalarına dair yapılmış bir kaç güncel çalışma listelenmiştir.

Balık Yağının Kalp hastalıkları ile ilişkisine dair bir çalışma: Breslow’un 2006 yılında yaptığı bir çalışmaya göre EPA ve DHA içeren balık yağlarının tüketiminin kardiyovasküler hastalıklardan koruyucu etki gösterdiği görülmüştür. Yapılan incelemerde deniz ürünü tüketimi fazla olan Hollanda, Norveç, Japonya, ABD gibi ülkelerde balık yağı tüketenlerin, hiç balık tüketmeyenlere oranla kalp krizi riskinin daha az olduğu belirlenmiştir.

Balık Yağının Psikolojik hastalıklar ile ilişkisine dair bir çalışma: Maryland Alkolle Mücadele Enstitüsü’ndeki  bir araştırmada, ülkelerdeki balık yağı tüketimi ve depresyon vakaları incelenerek balık yağı tüketiminin fazla olduğu ülkelerde depresyon olaylarının daha az oduğu tespit edilmiştir.

Balık Yağının Hiperaktivite ilişkisine dair bir çalışma: : Önceden davranış bozukluğu olan 6-12 yaş grubu çocukları kıyaslandığında, balık yağı seviyesi düşük olanların hiperaktif düzensizlikle alakalı dikkat dağınıklığı gözlenmiştir.

Balık Yağının Kanser ile ilişkisine dair bir çalışma: viçre’de erkekler üzerine yapılan 30 yıllık bir araştırmada, prostat kanserine yakalanan erkeklerin daha az balık yağı tükettiği ya da hiç tüketmediği görülmüştür. Bu çalışmada prostat kanserinden ölen bir kişi de bulunmaktadır.

Balık Yağının Astım ile ilişkisine dair bir çalışma: Wyoming Üniversitesinde sigara kullanmayan 19-25 yaş grubu astım hastalığı olan bireyler incelenmiş ve günde ortalama 3 gram balık yağı tüketen bireylerin nefes alma güçlüğünün %40 önüne geçildiği görülmüştür.

İnsanların yaşadıkları birçok hastalığa beslenme alışkanlıklarının neden olduğu kuşkusuzdur. Bu nedenle sağlığımızı sürdürmek için tükettiğimiz besinlere dikkat etmeliyiz. Bu noktada önemli bir bileşen olan ve dışarıdan karşılamak zorunda olduğumuz balık yağlarının gerek balık tüketerek, gerekse diyete takviye olarak alınması gerekir. Böylece istemediğimiz sorunlar gider ve yerini faydalı etkiler alır. Balık yağının faydalarından en verimli şekilde istifade etmek ve olası zararlarından kaçınmak için mutlaka bir uzman kontrolünde tüketilmesi gerekmektedir.

Balık Yağının Faydaları ve Yapılan Çalışmalar konusunda daha detaylı bilgi almak için lütfen aşağıdaki yorum bölümüne aklınıza takılanları yazınız!

Yorum yaptıktan sonra dilerseniz Beslenme Rehberim editörleri tarafından derlenmiş Fazla Karbonhidrat Tüketimi Neden Zararlıdır? başlıklı yazımızı da okuyabilirsiniz.


1 Yıldız2 Yıldız3 Yıldız4 Yıldız5 Yıldız (1 Kişi oy verdi, 5 üzerinden ortalama puan: 4,00. Bu yazıya oy vermek ister misiniz?)
Loading...

Henüz Yorum Yapılmamış

Bir yorum yaz