Basit Şeker Nedir ve Neden Tercih Edilmemelidir?

Basit Şeker Nedir ve Neden Tercih Edilmemelidir?


Monosakkaritler diğer adıyla basit şekerler, karbonhidratların en küçük yapı taşını oluştururlar ve basit şekerler olarak adlandırılırlar. Bu karbonhidrat grubu sindirimle daha küçük yapıya ayrılamazlar, bu nedenle sindirilmeden direk kana karışırlar. Monosakkaritler kendi aralarında karbon sayılarına göre adlandırılırlar. Buna göre 3 karbonlu olanlar trioz, 4 karbonlular tetroz , 5 karbonlular pentoz ve 6 karbonlular heksozdur.

Basit şeker grubu içerisinde en çok bilinen ve besinlerde en yaygın olarak bulunan heksozların; glikoz, galaktoz ve fruktozdur olmak üzere 3 çeşidir bulunur.  Üzüm şekeri olarak da adlandırılan glikoz hücrede temel enerji kaynağı olarak kullanılmaktadır ve kan dolaşımına aktif olarak katılmaktadır. Fruktoz meyve şekeri olarak ve galaktoz ise hayvansal olup sütün yapısına katıldığı için süt şekeri olarak bilinmektedir. Peki neden basit şekerler yerine

Basit Şekeri Nasıl Alıyoruz?

Basit şekerler, alınan gıdaların vücutta hidrolizi sonucu oluşmaktadır. Ancak günümüzde özellikle gıda sanayide basit şekerler yaygın olarak kullanılmaktadır. Tatlılar, pastalar, kekler , meşrubatlar, çikolatalar, bisküviler gibi piyasada işlenmiş ürünlerde yüksek oranda bulunan basit şekerler ayrıca doğal olarak reçel ve balda fazla miktarda bulunmaktadır. Çaya atılan şeker de en büyük basit şeker temin sebebidir. Bu besinlerin fazla tüketimi kan şekeri düzeylerinde yükselmeye neden olabilir.

Fruktoz olarak belirtilen meyve şekeri ise kan glukozunu rafine şeker gibi hızlı yükseltmemektedir.  Ancak günümüzde sıklıkla kullanılan yüksek fruktozlu mısır şurubu ile meyvede bulunan fruktozun niteliği birbirinden farklıdır ve birbirine karıştırılmamalıdır. Lezzet verici özelliği olan fruktoz şurubu işlenmiş gıdalar içerisinde yer alır. Bu nedenle işlenmiş rafine gıdalar yerine meyve şekerinden faydalanmak önerilmektedir. Ayrıca paketli ürün alırken etiket okumayı alışkanlık haline getirmeniz ve seçici olmanız sağlıklı beslenme açısından oldukça önemlidir. Bu konuda Bknz: Gıda Etiketi Nedir, Neden Önemlidir, Nasıl Okunur?

besin piramidi ekmek tahıl 1

Basit Şekerlerler yerine komplesk Karbonhidratları Tüketin

Basit şekerler sindirime uğramadıkları için tüketildikten sonra 15-20 dakikada kana karışarak kan glukoz düzeyinin yükselmesine neden olurlar.  Bu dengesizlikler daha fazla insülin salınımının artmasına, insülin direnci ve diyabete yol açabilmektedir. Bu nedenle  günlük basit şeker alımındaki enerjinin diyetin günlük enerjisinin yüzde 10’undan fazla olması önerilmemektedir. Monosakkaritlerin fazla miktarda alımı vücutta yağ olarak depolanmasına neden olur. Aşırı yağ birikimi bir çok kronik hastalıkların primer nedenidir. Bu durum basit şekerin zararlarını açıkça gözler önüne sermektedir.

Yağ oranının yükselmesi obezite, kalp damar problemleri, karaciğer yağlanması gibi hastalıklara yol açabilmektedir. Yapılan çalışmalarda basit şeker tüketimini sınırlamanın kronik hastalıklara yakalanma riskini azalttığı görülmüştür. Yine yapılan bir çok çalışma da obezite ile basit şeker tüketimi arasında doğrudan kuvvetli bir ilişki olduğu gözlemlenmiştir. Hatta basit şekerler ile kanser arasında dolaylı bir ilişkinin olduğu da çalışmalarda ortaya konmuştur.

psikolojik açlık

Basit şeker alımı kan glukozunu bir anda yükseltebileceği gibi bir anda düşmesine de sebep olmaktadır. Bu durum bireylerde baş dönmesi ve halsizliğe yol açmaktadır. Aynı zamanda ani açlık nöbetlerine ve aşırı besin tüketimine neden olmaktadır. Kompleks karbonhidratların sindirim süresinin uzun olması kan şekerinin daha yavaş yükselmesini ve daha yavaş düşmesini sağlamaktadır. Bu da daha uzun tokluk sürelerini beraberinde getirmektedir. Ayrıca besin değeri açısından da bakacak olursak basit şekerler, kompleks karbonhidratlar kadar vücuda vitamin ve mineral sağlamamaktadır. Bu nedenle boş enerji kaynağı olarak adlandırılmaktadır.

Kompleks karbonhidrat kaynakları: Tam tahıllı ekmekler, meyveler, sebzeler, esmer tahıllar, kuru baklagillerdir. Bu besinlerden bir veya birkaç tanesi mutlaka her gün tüketilmelidir. Sağlıklı beslenme için rafine  şeker kullanımı yerine kompleks karbonhidrat içeren besinler tüketilmelidir. Bu şekilde hem vücudun ihtiyacı olan karbonhidrat alımı sağlanırken aynı zamanda protein, gerekli vitamin ve minerallerin alımı da sağlanacaktır.

Bu konuda daha detaylı bilgi almak için lütfen aşağıdaki yorum bölümüne aklınıza takılanları yazınız!

Yorum yaptıktan sonra dilerseniz Beslenme Rehberim editörleri tarafından derlenmiş Maden Suyu: Faydaları - Besin Değerleri - Kalorisi başlıklı yazımızı da okuyabilirsiniz.

Yorum Yok

Bir cevap yazın