Besin Ögelerine Genel Bakış


Beslenme, büyüme-gelişme, sağlıklı ve üretken olarak yaşamın devamı için besinlerin vücuda alınması ve bu amaç için kullanılması durumudur. Beslenme sadece karın doyurmak demek değildir, her alanda gerekli olan hayati bir durumdur. Beslenmek için kullandığımız besinler çok çeşitlidir. Besin ise hayvan ve bitkinin yenilebilen dokularından oluşmaktadır. Her türlü besinin içeriğinde değişik miktarlarda ‘besin ögeleri’ olarak adlandırdığımız moleküller vardır. Bu ögeler besinlerin vücutta sindirilmesi sonucu ortaya çıkar ve bu şekilde vücutta kullanılırlar.

Bu yazımızda besin ögesi kavramını inceleyeceğiz.

Besin ögesi Nedir? Besin ögeleri Ne demek?

Besinlerin içinde bulunan belirli bir kimyasal yapısı olan inorganik ve organik ögelere besin ögesi denilmektedir.

Besin ögeleri nelerdir?

Vücudun çalışması için gerekli besin ögeleri:

  1. Karbonhidrat
  2. Protein
  3. Yağ
  4. Vitamin
  5. Mineral
  6. Su

Bu besin ögeleri besinlerin içerisinde değişik miktar ve kalitelerde bulunmaktadır ve çeşitli görevlere sahiptirler.

Sınıflandırılması

Besin ögeleri;

  • Organik/İnorganik
  • Elzem/Elzem olmayan
  • Makro besin ögeleri/Mikro besin ögeleri
  • Enerji sağlayan/Enerji sağlamayan

şeklinde sınıflandırılması yapılır.

1-)Organik Olup Olmamasına Göre

Organik Besin Öğeler:

  • Karbonhidratlar
  • Proteinler
  • Yağlar
  • Vitaminler

İnorganik Besin Öğeleri

  • Mineraller
  • Su

2-)Makro ve Mikro Yapısına Göre

Makro Besin Ögeleri

  • Karbonhidratlar
  • Proteinler
  • Yağlar

Mikro Besin Ögeleri

  • Vitaminler
  • Mineraller
  • Su

3-)Enerji Sağlayıp Sağlamamasına Göre 

Enerji Veren Besin Öğeleri

  • Karbpnhidrat
  • Proteinler
  • Yağlar

Enerji Vermeyen Besin Öğeleri

  • Vitaminler
  • Mineraller
  • Su

4-)Görevlerine / Diğer Özelliklerine Göre

Yapıcı Onarıcı Besin Ögeleri

  • Protein
  • Yağlar
  • Mineraller
  • Su

Düzenleyici Besin Ögeleri

  • Mineraller
  • Vitaminler
  • Su

5-)Elzem Olup olmamasına göre 

Elzem Besin Ögeler
Elzem olmayan Besin Ögeleri

besin öğeleri görevleri nelerdir

Besin ögelerinin görevleri (Kısaca)

Bu önemli olan besin ögelerinin görevlerini inceleyecek olursak;

Karbonhidratlar, vücudun harcadığı enerjinin büyük bir kısmını oluşturmakla birlikte proteinin enerji için kullanılmasını da önlemektedir. Beyin gibi bir çok vücut fonksiyonlarının çalışması için de elzemdir.

Proteinler, vücuttaki metabolik reaksiyonlar ve hücreler için gerekli olan enzim ve hormonların yapıtaşıdır. Vücudumuzda büyüme-gelişme ve yıpranan hücrelerin yenilenmesi için gerekliyken aynı zamanda vücuda enerji sağlamaktadırlar.

Yağlar, vücuda en çok enerji veren besin ögeleridir. Vücutta adipoz dokuda depolanırlar ve ihtiyaç olduğunda kullanılırlar. Hücre yapısı ve sinir sistemi için elzemdirler.

Vitaminler, metazbolizmanın düzenlenmesi ve vücut direncinin desteklenmesinde görev almaktadır. B vitaminleri, C, A, D, E, K vitaminleri vardır ve her biri vücut için elzemdir. Aynı zamanda antioksidan özellikleri de vardır. Bknz: Antioksidan Vitaminler ve Kaynakları

Mineraller, vücut işleyişinde önemli görevlere sahiptir. Örneğin kalsiyum ve fosfor diş ve kemik gibi sert dokuların yapı taşıdır. Minerallerin çoğu hücre çalışması için elzemdir (kalsiyum, fosfor, sodyum, potasyum, klor vb.).

Su, insan vücudunda yaşa ve cinsiyete göre %42-71 oranları arasında değişmektedir. Çocuklarda bu oran daha yüksek olmakla birlikte yaş ilerledikçe su oranı azalmakta ve bunun yerini yağ almaktadır. Su, besinlerin sindirim, emilim ve hücrelere taşınması, vücut ısısının ayarlanması gibi hayati görevlere sahiptir.  (Ayrıca Bknz: Suyun Görevleri: Günlük Su İhtiyacı ve Az Tüketimi)

Besin Öğeleri: Beslenme düzenindeki yeri ve dağılımı

Yeterli ve dengeli beslenmede amaç; bireyin yaşı, cinsiyeti ve fizyolojik durumu dikkate alınarak gerekli besin ögelerinin yeterli miktarda alınmasıdır. Sağlık bir kişinin günlük beslenmesinde karbonhidratlar %55-60, proteinler %12-15 ve yağlar ise %25-30 oranında bir yere sahip olmalıdır. Bunların yanında ayrıca yeteri miktarda vitamin ve mineraller alınmalı, günlük su tüketimine dikkat edilmelidir. Bu dengenin sağlanması ve kendi beslenmenizin düzenlenmesi için en yakın bir sağlık kurumunda diyetisyene başvurulmalıdır.

diyetisyen yorum sonuç

Öneriler

  • Günlük beslenmede karbonhidrat ihtiyacı saf karbonhidratlardan (şeker, bal, reçel vb.) değil, kompleks karbonhidratlardan (ekmek, makarna, pilav vb.) sağlanmalıdır.
  • Et, süt, yoğurt, peynir gibi görünmez yağ içeren besinlerle birlikte ayçiçek yağı, zeytinyağı gibi görünür yağlar da vardır. Günlük yağ tüketimine dikkat edilmeli, yemekler az yağlı yapılmalıdır. Doymuş yağlar ise (kuyruk yağı vb.) tercih edilmemelidir. (Bknz: Doymuş Yağ ve Yağ Asitleri Nedir | Hastalıkların Tetikçisi)
  • Et, süt, yumurta, yoğurt gibi hayvansal gıdaların yanı sıra kuru baklagiller de iyi bir protein kaynağıdır ve günlük tüketilmelidir.
  • Vücudun çalışması için elzem olan vitamin ve mineraller sağlıklı ve dengeli beslenme sonucunda sağlanır. Vitamin ve mineral destekleri kullanılacaksa mutlaka doktora danışılmalıdır.
  • Vücudumuzdaki besin ögeleri nden  karbonhidratlar ve yağın tümünü, proteinlerin yarısını ve vücut suyunun ise %10’luk kaybı yaşamı tehlikeye sokmaktadır. Bu nedenle özellikle yaz aylarında su tüketimine dikkat edilmelidir. Susamam hissini beklemeden düzenli tüketim sağlanmalıdır.

Besin Ögelerine Genel Bakış konusunda daha detaylı bilgi almak için lütfen aşağıdaki yorum bölümüne aklınıza takılanları yazınız!

Yorum yaptıktan sonra dilerseniz Hamilelik belirtileri editörleri tarafından derlenmiş Kahvaltının Önemi ve Faydaları başlıklı yazımızı da okuyabilirsiniz.


1 Yıldız2 Yıldız3 Yıldız4 Yıldız5 Yıldız (2 Kişi oy verdi, 5 üzerinden ortalama puan: 5,00. Bu yazıya oy vermek ister misiniz?)
Loading...

Henüz Yorum Yapılmamış

Bir yorum yaz