d vitamini ne işe yarar

D Vitaminin Vücuttaki Fonksiyonları ve Gereksinim Düzeyleri


D vitamini kalsiyum, magnezyum ve fosfatın bağırsaklardaki emilimini artırmak gibi pek çok biyolojik olaya katılan, yağda çözünen vitaminlerden biridir.  Secosteroid grubundan olan D vitaminin insanlardaki en önemli bileşikleri kolekalsiferol olarak da bilinen D3 vitamini ve ergokalsiferol  olarak bilinen D2 vitaminidir.

Kolekalsiferol ve ergokalsiferol, gıdalardan ya da ilaç takviyelerinden alınabilir. Sadece birkaç gıdada D vitamini bulunur. D vitaminin doğal kaynağı güneş ışınlarına maruz kalma sonucunda oluşan kimyasal tepkimelerdir. Peki D vitamini ne işe yarar? Hep beraber inceleyelim.

D Vitamini Ne İşe Yarar?

Besinlerdeki D vitamini, biyolojik faaliyetlerin sürdürülmesi için aktif halde bulunmaz. Vitaminin aktivasyonu için karaciğer ve böbreklerde enzimatik dönüşüm (hidroksilasyon) gereklidir. D vitamini yeterli güneş ışığına maruz kalan çoğu canlıda yeterli miktarlarda sentezlenebildiği için temel bir vitamin olarak kabul edilmez. Bunun yerine, bir hormona da benzetilir.

Aktif formda ortaya çıkan D vitamininin aktivasyonuyla, kalsitriol oluşur. Kalsitriol daha sonra vücudun farklı yerlerinde reaksiyona girerek kolekalsiferol ve ergokalsiferola dönüştürülür. Bu iki D vitamini metaboliti böbrekler tarafından hidroksile edilir.

Kemiklerin sağlıklı büyümesini sağlar

Kalsitriol, kanda bir hormon olarak dolaşır, kalsiyum ve fosfat konsantrasyonunu düzenleyen ve kemiğin sağlıklı büyümesini ve yeniden şekillenmesini destekleyen önemli bir role sahiptir. Kalsitriol ayrıca hücre büyümesi, nöromüsküler ve bağışıklık fonksiyonları ve inflamasyonun azaltılması gibi diğer etkilere de sahiptir.

Kemik hastalıklarının tedavisinde kullanılır

D vitamininin görevleri arasında kalsiyum homeostazı ve metabolizmasında etkin bir şekilde rol almak da vardır. D vitamini takviyeleri osteomalazi ve raşitizmleri tedavi etmek veya önlemek için kullanılabilir. Aktif D vitamini metaboliti olan kalsitriol, hedef hücrelerin çekirdeğinde bulunan D vitamini reseptörüne bağlanarak biyolojik süreçlere etki eder. Kalsitriol bağırsakta kalsiyum emilimini sağlayan proteinlerin serbestçe hareket etmesine izin verir.

kalsiyum simgesi

Kalsiyum emilimini sağlar

D vitamininin görevleri arasında en önemli olanı, bağırsaklarda kalsiyum emilimini teşvik ederek iskelet kalsiyum dengesini korumak, osteoklast sayısını arttırarak kemik rezorpsiyonunu arttırmak, kemik oluşumu için kalsiyum ve fosfat seviyelerini korumaktır.

D vitamini eksikliği, kemiklerde mineral yoğunluğunun azalmasına, osteoporoz veya kemik kırığı riskine neden olabilir, çünkü D vitamini eksikliği vücuttaki minerallerin metabolizmasını değiştirir. Bu nedenle D vitamini, kemiklerin yeniden şekillenmesinde önemli bir rol oynar. (Bknz: Osteoporozda Sağlıklı Beslenme ve Diyet Tedavisi)

D vitamini ne işe yarar sorusuna verilebilecek bir başka cevap da D vitaminin bağırsaklarda, kemiklerde ve böbreklerde bulunan paratiroid hormonunun düzgün işleyişini sağlamaktır. Bu hormon salgılandığında kemikler kalsiyum salınımı yapar. Hormonun salgılanmaması halinde ise kemiklerde kalsiyum depolanır.

Kanser tedavisinde kullanılır

D vitamini takviyeleri antikanser özellikleri nedeniyle kanser tedavisinde kullanılabilirler. D vitamini düzeyleri düşük kişilerde kolon kanseri dahil olmak üzere belirli kanserlerin gelişme riski daha fazladır. Yapılan çalışmalarda D3 vitamininin kanser nedeniyle gelişen ölüm riskini azaltabileceği bulunmuştur.

Bağışıklık sistemini güçlendirir

D vitamininin görevlerinden biri de bağışıklık sisteminin güçlenmesine katkıda bulunmaktır.  D vitamini eksikliğinde HIV de dahil olmak üzere pek çok viral enfeksiyonu kapma riski vardır. Ayrıca düşük D vitamini seviyeleri tüberküloz için de bir risk faktörü oluşturmaktadır. D vitamini takviyeleri solunum yolu enfeksiyonu ve astım gibi sorunların ilerlemesini yavaşlatır. Bu yüzden besinlerle de yeterli miktarda d vitamini alımı çok önemlidir. Kaynakları konusunda bilgi almak için tıklayınız…

diyetisyen yorum sonuç

D Vitamini Ne Kadar Gereklidir?

Her insanın ihtiyaç duyduğu D vitamini miktarı farklıdır. Yaşa, cinsiyete ve özel durumlara göre değişir. D vitamini Eksikliği durumunda günlük alınması gereken miktar daha da artar Doktorlar kan seviyelerine bakarak, ihtiyacı karşılayacak D vitamini seviyelerini tespit edebilirler.

Günlük önerilen D vitamini miktarları genel olarak şu şekildedir:

  • 0 – 6 aylık bebekler için en az 400 IU en fazla 1000 IU
  • 6 – 12 aylık bebekler için en az 400 IU en fazla 1500 IU
  • 1 yaşında bebekler için en az 600 IU en fazla 2500 IU
  • 4 yaş 8 yaş arasındaki çocuklar için en az 600 IU en fazla 3000 IU
  • 9 yaş 70 arası kişiler için en az 600 IU en fazla 4000 IU
  • 70 yaş üstünde olan kişiler için en az 800 IU en fazla 4000 IU
  • 14 yaş 50 yaş arasındaki hamile ya da emziren kadınlarda en az 600 IU en fazla 4000 IU alınması gereklidir.

Yararlanılan Bazı Kaynaklar:

http://www.wiki-zero.co/index.php?q=aHR0cHM6Ly9lbi53aWtpcGVkaWEub3JnL3dpa2kvVml0YW1pbl9E

https://www.uspreventiveservicestaskforce.org/Page/Document/RecommendationStatementFinal/vitamin-d-deficiency-screening

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/29677309

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25419853

http://www.bdb.hacettepe.edu.tr/TOBR_kitap.pdf

Bu konuda daha detaylı bilgi almak için lütfen aşağıdaki yorum bölümüne aklınıza takılanları yazınız!

Yorum yaptıktan sonra dilerseniz Beslenme Rehberim editörleri tarafından derlenmiş Görevleri Saymakla Bitmeyen Vitamin: B12 Vitamini başlıklı yazımızı da okuyabilirsiniz.

Yorum Yok

Bir cevap yazın