Hiperlipidemi Beslenme ve Diyet Tedavisi

Kolesterol, lipid grubundaki moleküllerden biridir. İnsan bedenindeki kolesterolün bir kısmı diyetle alınır, çoğunluğu karaciğerde asetattan sentezlenir. Kolesterol hücre zarı ve beyindeki miyelinin yapısına girer, bazı hormonlar ve safra asitlerinin öncüsüdür. Kandaki kolesterol miktarının normal düzeyde tutulması beden çalışması için gereklidir. Aşırı yükselmesi ise KKH (Koroner Kalp Hastalığı)  için risk faktörüdür.  Hiperlipidemi hastalığı da önemli kalp/ damar hastalığından bir tanesidir.

Diyetle alınan kolesterol şilomikron içinde ince bağırsaktan emilerek karaciğere taşınır. Burada lipoprotein lipaz enzimi aracılığıyla trigliseritlerden ayrılır ve VLDL (çok düşük dansiteli lipoprotein) bağlanarak dolaşıma geçer. VLDL dolaşımda kolesterolün esas taşıyıcı olan LDL’ye dönüşür. HDL daha az kolesterol taşıyan lipoproteindir.LDL, arter duvarının içine kolesterol taşıyan başlıca lipoproteindir. (Kötü kolesterol) HDL damardaki iç katmandan kolesterolün geri çekilmesinde veya serumdaki kolesterolün karaciğere taşınarak uzaklaştırılmasında rol alan lipoproteindir. (İyi kolesterol)

Bu yazımızda Hiperlipidemi Beslenme ve Diyet Tedavisi üzerine bilgi vereceğiz

Hiperlipidemi Nedir?

Tüm kolesterol taşıyıcı lipoproteinlerin yüksekliği hiperlipidemi olarak tanımlanır. LDL kolesterol ve trigliserit (TG) yüksek, HDL kolesterol düşüklüğü dislipidemidir. Serum lipitlerinin ölçümü için 12 saat açlık gerekir. Bunun için hastaya akşam yemeğinden sonra aç kalması tavsiye edilir ve sabahına kanı alınarak ölçüm yapılır.

 

 

RİSK

TOTAL KOLESTEROL (mg/dL) LDL KOLESTEROL

(mg/dL)

HDL KOLESTEROL (mg/dL) TRİGLİSERİT (mg/dL)
YÜKSEK 240 ve üzeri 130 ve üzeri 40 ve altı 400 ve üzeri
SINIRDA 200 – 239 100 – 129 40 – 50 150 – 399
NORMAL 200 ve altı 100 ve altı 60 ve üzeri 150 ve altı

 

 Hiperlipidemi Tipleri

Dünya Sağlık Örgütü’nün kabul ettiği 5 tip hiperlipidemi vardır.

 

TİP KOLESTEROL LDL-KOLESTEROL TRİGLİSERİT (TG) BOZUKLUK
Tip 1 Yüksek Düşük veya Normal Yüksek

 

Şilomikron Yüksek

 

Tip 2a Yüksek veya Normal Yüksek Normal LDL-Kolesterol Yüksek
Tip 2b Yüksek Yüksek Yüksek LDL ve VLDL-Kolesterol yüksek

 

Tip 3 Yüksek Düşük veya Normal Yüksek Şilomikron Kalıntıları ve IDL Yüksek
Tip 4 Yüksek veya Normal Normal Yüksek VLDL- Kolesterol Yüksek
Tip 5 Yüksek Normal Yüksek Şilomikron ve VLDL yüksek

 

Bu sınıflandırmaya ek olarak 2 tür hiperlipidemi vardır. Bunlar:

  • Primer Hiperlipidemi: Genetiktir.
  • Sekonder Hiperlipidemi: Beslenme

İlaçlar (kortikosteroidler, tiozid diüretikler gibi)

Hastalıklar ( hipotiroidizm, diyabet, alkolizm, nefrotik sendrom gibi) nedenlere bağlı olarak ortaya çıkar.

hiperlipidemi hastalığı diyet

Belirtileri ve Tedavisi

Belli bir belirtisi yoktur, kan tahlilleri sonucuna göre belli olur. Amerika Birleşik Devletleri’nde 2001 yılında yayınlanan NCEP ATP III raporunda 20 yaş ve üzeri kişilerin en az 5 yılda bir kan plazma lipid profilinin ölçülmesi önerilmektedir. Amaç koroner kalp hastalığı gelişimini engellemek ve koroner kalp hastalarında kaynaklanan ölüm oranını azaltmaktır.  İki türlü tedavi yöntemi vardır. Bunlar; tıbbi beslenme tedavisi ve ilaçla tedavidir.

Tıbbi beslenme tedavisinde diyetisyen tarafından kişiye özgü diyet planlanır ve yaşam tarzı değişiklileri önerilir.

İlaç tedavisi hekim tarafından yapılır. Ülkemizde hiperlipidemi tedavisinde kullanılan ilaçlar statinler, fibratlar ve safra asidi bağlayıcı reçinelerdir. İlaç tedavisi yapılıyorken de tıbbi beslenme tedavisine devam edilir.

Hiperlipidemi Beslenme ve Diyet Tedavisi

  1. Hastanın kilo fazlalığı varsa ideal kilosuna getirilmelidir.
  2. Az kolesterollü, düşük doymuş yağ içeren diyet uygulanmalıdır.
  • Hayvansal kaynaklı yağlar (tereyağ, iç yağ, margarin gibi) yerine bitkisel kaynaklı yağlar ( zeytin yağı gibi) tercih edilmelidir.
  • Süt ve süt ürünleri az yağlı ve yağsız tercih edilmelidir.
  • Kalbi korumak için omega-3’e özen gösterilmelidir. Haftada 2-3 kez balık tüketilmelidir.
  1. Posa alımı artırılmalıdır. Günlük 25 -35 gr posa tüketilmelidir. Posa alımını artırmak için;
  • Beyaz ekmek yerine tam tahıllı, çavdar veya yulaflı ekmek tercih edilmelidir.
  • Pirinç yerine bulgur tercih edilmelidir.
  • Meyve suyu yerine meyvenin kendisi tüketilmelidir.
  • Kabuğu soyulmadan yenile bilen meyveler kabuğu ile birlikte tüketilmelidir.
  • Öğünlerde bol salata ve sebze yemeği tüketilmelidir.
  • Kuru fasulye, nohut, mercimek, barbunya gibi kurubaklagiller haftada 2-3 kez tüketilmelidir.
  • Kuru üzüm, kuru kayısı gibi kuru meyveler ile ceviz, fındık, badem gibi kuru yemişler haftada 3-4 kez yenilmelidir.
  1. Sağlıklı pişirme yöntemleri tercih edilmelidir.
  • Yemek ve salatalarda zeytin yağı ile bitkisel sıvı yağ kullanılır. En iyisi yemeğe birini, salataya diğerini kullanmaktır.
  • Kızartma yöntemi yerine fırında, ızgara ve haşlama yöntemi tercih edilmelidir.
  • Izgara yaparken etle ateş arasında 15 cm aralık olmasına dikkat edilmemelidir.
  • Et yemeklerine ekstra yağ ilave edilmemelidir.
  • Salatalar sofraya oturmaya yakın hazırlanmalıdır.
  • Sebzeler iyice yıkandıktan sonra, bekletilmeden yemek ve salata yapılmalıdır. Pişmiş sebze yemeğinin yeterli miktarda yapılıp ertesi güne kalmamasına özen gösterilmelidir.
  • Soğan, sarımsak ve yeşilliklerin sofranızda yer almasında yararlıdır.
  1. Günlük fiziksel aktivite artırılmalıdır. Çünkü fiziksel aktivitenin artırılması kandaki kötü kolesterolü düşürürken, iyi kolesterolü yükseltir. Örneğin; günlük 30-45 dakika tempolu yürüyüş.
  2. Sigara ve alkol tüketimi bırakılmalıdır.

Sakınılması Gereken Besinler

  • Sakatatlar: karaciğer, beyin, böbrek, dil, yürek, işkembe gibi
  • Yağlı gıdalar: kaymak, krema, mayonez, çikolata, pasta, soslar, tahin helvası gibi
  • Yağlar: kuyruk yağı, iç yağ, margarin, tereyağ
  • Yağda kızartmalar: et, sebze ve hamur kızartmaları
  • İçecekler: alkollü içecekler, meşrubatlar, hazır kahveler gibi
  • Yağlı yiyecekler: yağlı etler, yağlı balıklar, tavuğun derisi, sucuk, salam, sosis, pastırma, kavurma, kabuklu deniz hayvanlarıhiperlipidemi tedavisi belirtileri

Örnek bir diyet Listesi;

Sabah:

1 fincan açık çay (şekersiz)

2 dilim beyaz peynir (50 gr) (az yağlı)  veya 4 yemek kaşığı çökelek

Domates-salatalık-yeşillik (söğüş)

2 ince dilim tam tahıllı ekmek

 

Kuşluk:

2 yemek kaşığı yoğurt (kaymaksız) ve iki porsiyon meyve

 

Öğle:

1 kase çorba

2 köfte kadar et/tavuk/balık (kızartma hariç, ızgara,fırında ya da haşlama şeklinde)

2 yemek kaşığı yoğurt (kaymaksız)

Salata (yağsız)

3 ince dilim tam tahıllı ekmek

 

İkindi:

2-3 adet küçük galeta (kepekli) ve 2 adet ceviz/5-6 adet fındık/5-6 adet badem

 

Akşam:

8 yemek kaşığı sebze yemeği (susuz)

3 yemek kaşığı pilav/makarna

2 yemek kaşığı yoğurt (kaymaksız)

Salata (yağsız)

3 ince dilim tam tahıllı ekmek

 

Gece:

100 ml süt ve bir porsiyon meyve

 

*Haftada 2-3 kez bir dilim peynir yerine 1 orta boy haşlanmış yumurta tüketilebilir.

 

Beslenme yaşamımızın her döneminde ihtiyaç duyduğumuz fizyolojik bir gereksinim olduğu için sağlık beslenme alışkanlıklarını hayatımıza oturtmamız gerekmektedir. Hiperlipidemi hastalarında da kan kolesterol seviyelerinin düzenlemek için beslenme ve yaşam değişiklileri yapmamız gereken ilk adımdır

Hiperlipidemi Beslenme ve Diyet Tedavisi konusunda daha detaylı bilgi almak için lütfen aşağıdaki yorum bölümüne aklınıza takılanları yazınız!

Yorum yaptıktan sonra dilerseniz Hamilelik belirtileri editörleri tarafından derlenmiş Kuvaşiorkor ve Beslenme Tedavisi başlıklı yazımızı da okuyabilirsiniz.

1 Yıldız2 Yıldız3 Yıldız4 Yıldız5 Yıldız (2 Kişi oy verdi, 5 üzerinden ortalama puan: 4,50. Bu yazıya oy vermek ister misiniz?)
Loading...

Henüz Yorum Yapılmamış

Bir yorum yaz