K Vitamini : Yeşilliklerden Gelen Sağlık


K vitamini vücutta kan pıhılaşmasında aktif görev almakla beraber bir çok  metabolik olaya katkı sağlayan önemli bir vitamindir. Vücutta üretilen K vitamini günlük ihtiyacın ortalama %50 sini karşılanabilmektedir. Vücutta depo edilememesi ve eksikliğinde sağlık üzerinde bir çok olumsuz etki görülmesi sebebiyle bu vitaminin sağlıklı beslenme de çok önemli bir yeri vardır. Bu yazımızda K vitaminin tanımı, çeşitleri, metabolizmadaki görevleri, yaşlara göre ihtiyaç düzeyleri ve kaynakları üzerinde duracağız.

K vitamini nedir

Vitaminler vücudumuz için gerekli olan gereksinmesi kadar tüketilmesi gerekli maddeleridir. K vitamini yağda çözülen ve vücutta karaciğerde depolanan bir vitamin türüdür. K vitaminin 3 formu vardır. Bu formlardan 2 tanesi doğal olarak bulunur 1 tanesi ise yapay formudur.

K1 vitamini

Yeşil sebzelerde bulunan fillokinon K vitamininin K1 formudur. İnsan vücudu bu formu üretemediği için özellikle bitkisel besinlerle sürekli almak zorundadur.

K2 vitamini

İnsan ve hayvanlarda bağırsaklarda üretilen menakinon K vitaminin K2 formudur. Vücut içerisinde üretildiğinden eksikliğe sebep olmamaktadır.

K3 vitamini

K vitaminin yapay formu olan k3 vitaminin menadiyon hayvancılıkta kullanılmaktadır.

K vitamini ne işe yarar

K vitaminin en önemli ve bilinen yararı kanın pıhtılaşmasındadır. Kan, kemik ve böbreklerde bazı proteinlerin yapımında da görevlidir.

K vitamini faydaları ve görevleri

  • Kanın pıhtılaşmasında görevlidir. Protrombin yapımında aktif görev alır.
  • Kanamaları durdurmaktadır.
  • Kemikler de protein yapımında görevlidir.
  • Vücutta kalsiyumun kullanılmasına etki eder.
  • Kemik sağlığı için önemlidir.  Kemiklere kalsiyum bağlanmasını sağlar.
  • Kemiklerde ki kırıkların onarılması sürecinde önemlidir.
  • Kan, Kemik ve böbreklerde protein oluşumunda görevlidir.
  • Diğer vitaminler inde eksikliği ile birleşirse sağlık açısından çok kötü sonuçlar doğurabilir.

K Vitamini Gereksinimi

Yetişkin bir kişide K vitamini ihtiyacı bayanda 90 mikrogram; erkek de ise 120 mikrogramdır.  Bebekler de ise gereksinme 2/ 2,5 mikrogram /kg /gün’ dür.

Yeni doğan bebeklerde barsak florası tam gelişmediği için kanda pıhtılaşma etmenini sağlamak için doğumdan sonra bebeğe K vitamini enjekte edilmelidir. Normal doğumda 0,5-1 mg; erken doğumda ise 1 mg damardan takviye yapılmalıdır. Anne sütü ile de bebeğe K vitamini geçişi olur. Bu nedenle bebeklere anne sütü verilmelidir.

K vitamini Yaşlara Göre Gereksinim Tablosu Şu Şekildedir:

0-6 ay: 2 mcg

7-12 ay: 2.5 mcg

1-3 yaş: 30 mcg.

4-8 yaş: 55 mcg.

9-13 yaş: 60 mcg.

14-18 yaş: 75 mcg.

19 yaş ve üzeri erkeklerde : 120 mcg.

19 yaş ve üzeri kadınlarda: 90 mcg.

Hamile ve emziren kadınlarda 14-18 yaş: 75 mcg

Hamile ve emziren kadınlarda 19 yaş üzeri: 90 mcg.

K vitamini eksikliği

K vitamini yağda eriyen vitaminlerden bir tanesidir.  İnce bağırsaklar aracılığı ile safra tuzları ile emilir. Dolayısıyla diyette alınan yağın niteliği ve niceliği K vitaminin emiliminde ve eksikliğinde oldukça önemlidir.

K vitamininin çoğunluğu bakteriyel olarak sentezlendiği için, besinlerle alımı düşüktür. Bu yüzden K vitamini yetersizliğine insanlarda çok sık rastlanmaz. Ancak uzun süreli antibiyotik kullanımı ile barsak florası zarar gördüğü için K vitamini sentezleyen bakterilerin azalması ya da yok olması ile vücutta eksikliği görülebilmektedir.

Ayrıca kalp- damar rahatsızlıkları olanlara kan sulandırıcı ilaç verilmektedir. Bu ilaçlar K vitamininin işlevini göstermesini engellemektedir.  Warfarin , dikumarol gibi maddeler vücutta K vitamininin yerine geçerek, K vitamininin işlev göstermesini engellemektedir. Özellikle çürümüş yonca ve bazı bitkilerde bulunan dikumarol alımına dikkat edilmelidir. Bu maddeler vücuda alındığında kişi geçirdiği bir kanama sonucu hayatını kaybedebilir.

K vitamininin emilimi diyetle alınan yağ miktarına göre değişmektedir

– Yetersizliğinde kanın pıhtılaşması gecikir ve kanama eğilimi artar.

-Vücutta kalsiyumun kullanılmasında etki ettiğinden kemik erimesi riskini arttırtabilmektedir.

K vitamini eksikliği belirtileri

  • Kesikler ve yaralar geç iyileşir.
  • Oluşan kanamalar pıhtılaşma olmadığı için ciddileşebilir.
  • Vücudun diş etleri gibi bazı bölümlerinde kanamalar olabilir.

K vitamini eksikliği hangi hastalıklara yol açar

Kan pıhtılaşamaz. Diş etinde, sindirim sisteminde, boşaltım sisteminde ve deride kanamalar görülebilir. Kadınlarda menstrüasyon döneminde aşırı kanama görülebilir. Yeni doğan bebeklerde K vitamini eksikliği görülmesi halinde göbekte kanama oluşabilmektedir.

k vitamini içeren besinler

K vitamini hangi besinlerde bulunur

Genellikle bitkisel gıdalarda bulunan bu vitamin grubu, hiç sebze tüketmeyen bireylerde eksikliği gözlenebilmektedir. Bu vitamini en çok içeren yiyecekler:

  • Yeşil yapraklı sebzeler (ıspanak, maydanoz, marul, brokoli…)
  • Karaciğer
  • Kurubaklagil
  • Yumurta
  • Peynir
  • Çay ve Kahve
  • Yoğurt
  • Kefir
  • Balıklar
  • Bitkisel Yağlar

Diyetisyen yorumu

K vitamini vücutta kanın pıhtılaşması ve kemik sağlığının korunması için elzem bir vitamindir. K vitaminin K1 formu besinlerle sağlanırken K2 formu vücutta sentezlenmektedir. K vitamini eksikliği vücutta kanama ile ilgili sorunlara neden olabilmektedir. Eksikliği bireylerde kanamaların geç durması, kanama oluşması ya da aşırı kana şeklinde kendini gösterebilmektedir.  Vücutta da üretildiğinden eksikliği çok görülmeyen bir vitamindir.

K vitamininin büyük çoğunluğunun bakteriyel olarak barsaklarda üretildiği unutulmamalıdır. Barsak florasını bozan antibiyotik gibi ilaçları bilinçsiz bir şekilde kullanmak K vitamini sentezleyen bakterilerin yok olmasına ve uzun süre K vitamini üretimini engellediği unutulmamalıdır. Bu ilaçlar doktor kontrolünde kullanılmalıdır. Kanın sulandırılması için olan ilaçları kullanan hastaların da diyetleri bir beslenme uzmanı kontrolünde hazırlanmalıdır.

Başta kan ilaçları olmak üzere bir çok ilaç ile etkileşime girmesi sebebiyle takviye olarak alınırken dikkatli olunması gerekmektedir. K vitamini vücutta üretiminin yanı sıra yeşil yapraklı sebzeler, süt ve süt ürünleri, karaciğer, yumurta gibi besinlerle de gereksinimi dengeli ve yeterli bir beslenmeyle karşılanabilir.

Katkı: Dyt. Ayşe Kaplan

K Vitamini : Yeşilliklerden Gelen Sağlık konusunda daha detaylı bilgi almak için lütfen aşağıdaki yorum bölümüne aklınıza takılanları yazınız!

Yorum yaptıktan sonra dilerseniz Beslenme Rehberim editörleri tarafından derlenmiş Pantotenik Asit (B5 Vitamini) Hakkında Herşey başlıklı yazımızı da okuyabilirsiniz.


1 Yıldız2 Yıldız3 Yıldız4 Yıldız5 Yıldız (3 Kişi oy verdi, 5 üzerinden ortalama puan: 4,67. Bu yazıya oy vermek ister misiniz?)
Loading...

Henüz Yorum Yapılmamış

Bir yorum yaz