Kronik Böbrek Yetmezliğİ (KBY) Beslenme ve Diyet Tedavisi

Vücudumuzda karın boşluğunun arka tarafında, omuriliğin iki tarafında ve en alt kaburga hizasında yer alan, vücudumuzun süzgeci olan organ böbreklerdir. İki böbrekte birbirinden bağımsız 2 milyon nefron vardır. Nefronlar böbrekteki süzme işleminin yapıldığı bölümlerdir. Böbreklerdeki kan akımı ile renal plazma akımı (RPF) ve glomerulus filtrasyon hızı (GFR) belirlenir. Ayrıca böbreklerden vücudumuz için önemli olan fazla sıvı kaybını önleyen Antidiüretik hormon (ADH) salınmaktadır. Vücuttaki metabolik aktiviteler de önemli görevleri olan böbreğin yetmezliği sonucu beslenme düzeninde bir çok değişiklik yapılması gerekmektedir. Bu yazımız da kronik böbrek yetmezliğin hastalığında  beslenme ve diyet tedavisinden bahsedeceğiz. KBY hakkında bilgi vermeden önce öncelikle böbreğin görevlerine kısaca bakalım…

Böbreklerin Vücuttaki İşlevleri

  • Ürat, sitrat, kreatinin gibi metabolik atıkların atımını sağlar.
  • Diüretik, antibiyotik gibi ilaçların vücuttan atımını sağlar.
  • Sıvı ve elektrolit dengesini sağlayarak sistemik kan basıncını düzenler.
  • ADH (su atımını kontrol eden hormon), aldosteron ( potasyum atımı ve sodyum emilimini uyaran hormon) gibi hormonların düzenlenmesini sağlar.
  • Potasyum, kalsiyum, bikarbonat gibi mineral metabolizmasını düzenler.

Böbrek hastalıklarında tanı konulmasında kullanılan yöntemler; idrar tetkikleri (klirens, dansite…), böbrek radyografisi, böbrek biyopsisi, tübüler fonksiyon testleri, kan ve idrar bulgularıdır. Bu testleri sonucunda kişiye  kronik böbrek yetmezliği tanısı koyulabilir ve ardından kısa süre içinde KBY beslenme ve diyet tedavisi uygulanır.

Böbrek Hastalıklarında Risk Faktörleri

  • Şeker hastalığı (diabetes mellitus-DM)
  • Proteinüri
  • Hiperlipidemi
  • İlerleyen yaş
  • Hipertansiyon
  • Sigara kullanımı
  • Morbid obezite
  • Aile öyküsü ( ailede böbrek hastalığı geçirme durumu)

kby diyet tedavi

Kronik Böbrek Yetmezliği (KBY) Nedir?

Böbrek fonksiyonlarının geri dönüşü olmayan bir şekilde tüm vücudu etkileyen bozukluğudur. Her yaş grubunda görülebilir. Böbrek hastalıkları, üriner sistem hastalıkları, hipertansiyon vb. birçok hastalığa bağlı oluşabilir. Kronik böbrek yetmezliğinde beslenme düzeni oldukça önemlidir. Yanlış diyet tedavileri ile hastalık daha kötü noktalara gelebilir.

Kronik Böbrek Yetmezliği Belirtileri Nedir?

  • Ödem, hiponatremi (idrarla sodyum atımının artması), oligüri ( idrar hacminin azalması), hipokalsemi (kalsiyum kaybının olması) gibi sıvı elektrolit dengesine bağlı hastalıklar
  • İştahsızlık, bulantı, kusma, anemi, ağızda yara ve koku oluşumu gibi gastrointestinal sistem bozuklukları
  • Aritmi, hipertansiyon, üremik perikardit, akciğer ödemi gibi kardiyovasküler rahatsızlıklar
  • Asidoz (sodyum, klor, amonyak birikimi) gibi asit-baz dengesi bozuklukları
  • Yeterli beslenememe sonucu enfeksiyonların sık görülmesi
  • Deride solukluk, kaşıntı, yara iyileşmelerinin gecikmesi
  • Yorgunluk, sinirlilik, adele krampları gibi nörolojik bozukluklar

Kronik Böbrek Yetmezliğinde Beslenme ve Diyet

Hastalığa neden olan durumlar tespit edilip bunlar tedavi edilmelidir. Hastalığın ilerlemesi yavaşlatılmalı, koruyucu ve önleyici bir tedavi uygulanmalıdır.

Hastalığın diyet tedavisinde amaç; hastanın beslenmesini düzenlemek, ürik asit metabolizması sonucu oluşan toksisiteyi azaltmak, sıvı-elektrolit dengesini sağlamak, protein yıkımını azaltmak ve en önemlisi diyalizin mümkün olan en geç zamanda başlamasını sağlamaktır. Kronik böbrek hastalığında beslenme tedavisi karmaşıktır ve takip edilmesi gerekir. Bu yüzden hasta ve hasta yakınlarının beslenme konusunda konunun uzmanı olan bir beslenme uzmanından eğitim almaları gerekmektedir. Kronik böbrek hastalığında beslenme çok önemlidir. Vücudun boşaltım organı böbreklerin çalışması sıkıntılı olduğu için vücuda alınan besinlerin önemi artmaktadır. Tedavinin kişiye özel olduğu ve mutlaka takip edilmesi gerektiği unutulmamalıdır.

böbrek temsili resim

Kronik böbrek hastalığı olan bireyin günlük enerji ihtiyacını karşılayacak şekilde diyet hazırlanmalıdır.(normal ağırlıklı hastada 35 kal/kg) Düşük kalorili diyetler bu hastalarda kan üre miktarını artırır. Bu hastalarda alınan proteinin önemi daha fazladır. Günlük diyetteki protein miktarının azaltılması kronik böbrek hastalığı olan bireyde asit yükünün azalmasını sağlayarak metabolik asidozu azaltır. Kronik böbrek yetmezliği olan hastalarda protein gereksinmesi kan üre azotu (BUN), GFR değerlerine ve kreatinin klirens düzeyine göre belirlenmelidir. Protein alımı kişinin diyalize girip girmemesine göre de değişmektedir. Hastalığın ilerlemesinin yavaşlatılmasında soya proteini sütte bulunan kazeinden daha etkilidir. Kronik böbrek yetmezliğinde beslenme planı yukardaki kıstaslara göre mutlaka bir diyetisyen tarafından planlanmalıdır.

 

Vücutta mineral metabolizması bozulduğundan diyette sebze ve meyve miktarı azaltılarak vücutta potasyum birikmesi önlenir. Meyve-sebze günde 2-3 porsiyon şeklinde kontrollü bir şekilde verilir. Ayrıca sebze-meyve çiğ tüketilmekten ziyade küçük küçük doğranıp haşlanarak haşlama suyu dökülerek haşlanan kısımlar tüketilmelidir. Kronik böbrek yetmezliği diyetinde meyve ve sebzelerin kısmen sınırlandırılması gerekir. Pişirme yöntemi olarak kızartma, basınçlı tencere, kavurma, mikrodalga fırında pişirme gibi yöntemler kullanılmamalıdır. Potasyum kısıtlaması olduğunda potasyumdan zengin bulgur, patates, pekmez, pancar, bakla, pazı, ıspanak, enginar, mantar, asma yaprağı, kereviz, kavun, muz, avokado ve kurutulmuş meyveler verilmemelidir. Süt ürünleri fosfor yönünden zengin olduğu için protein kısıtlı diyette dikkatli bir şekilde verilmelidir. Fazla sodyum alımını engellemek için tuzlu besinler, salamura besinler, konserveler, zeytin, turşu verilmemelidir.

Kronik böbrek yetmezliğinde sıvı alımı kalp yetmezliği, ödem, hipertansiyon varlığı gibi durumlarda kısıtlanır. Diyette A ve E vitaminleri yeterli düzeyde verilmelidir, fazla miktardaki C vitamini böbrek taşı riskini artırdığı için C vitamini alımına dikkat edilmelidir. Demir (anemi görüldüğü için), çinko ( tat duyusu azaldığı için), kalsiyum ve D vitamini takviyeleri yapılmalıdır. Kronik böbrek yetmezliği beslenme planında bazı besinleri kısıtlanması gerekir.

kronik böbrek yetmezliği beslenmesi nasıl olmaldıır

Kronik böbrek yetmezliği diyetinde sakıncalı besinler:

  • Önerilenlerden fazla süt , et, balık, tavuk, yumurta
  • İçeriği tam bilinmeyen besinler (kek, çörek, pasta)
  • Beyin, böbrek gibi sakatatlar
  • Salam, sucuk, pastırma, sosis
  • Alkollü ve kolalı içecekler, kahve, boza, hazır meyve suyu
  • Tuz ve tuzlu yiyecekler
  • Tahin, mısır
  • Kurubaklagiller
  • Konserve, turşu, zeytin, et suyu, salamura besinler
  • Hazır çorbalar, tarhana çorbası

Kby beslenem ve diyet planında tüketilebilir besinler

  • Çay
  • Ihlamur
  • Tuzsuz yağ
  • Nişasta
  • Şeker
  • Sade lokum (Kalorisine dikkat edilmelidir.)

Kronik böbrek yetmezliği olan hastalar ömürleri boyunca çok sıkı bir diyete tabidirler. Diyetlerine dikkat etmeleri diyalize başlanma süresini uzatır hem de kişinin yaşam kalitesinin artmasına yardım eder. kronik böbrek yetmezliğinde beslenme ve diyet tedavisi yaşamın bir parçası haline gelmeli ve mutlaka bir beslenme uzmanı tarafından planlanmalıdır.

 

Kronik Böbrek Yetmezliğİ (KBY) Beslenme ve Diyet Tedavisi konusunda daha detaylı bilgi almak için lütfen aşağıdaki yorum bölümüne aklınıza takılanları yazınız!

Yorum yaptıktan sonra dilerseniz Hamilelik belirtileri editörleri tarafından derlenmiş A Vitamini Eksikliği ve Beslenme Tedavisi başlıklı yazımızı da okuyabilirsiniz.

1 Yıldız2 Yıldız3 Yıldız4 Yıldız5 Yıldız (1 Kişi oy verdi, 5 üzerinden ortalama puan: 5,00. Bu yazıya oy vermek ister misiniz?)
Loading...

Henüz Yorum Yapılmamış

Bir yorum yaz