Metabolizma Hızı Hesaplama (Bazal metabolizma)

Metabolizma hızı hesaplama aracımızla cinsiyet yaş, kilo ve boy ile ilgili bilgilerinizi girerek dinlenim durumundaki enerji harcamanızı kolaylıkla hesaplayabilirsiniz. BME günlük fiziksel aktivitelerimizden haricinde vücudun fizyolojik olaylarını gerçekleştirmek amacıyla harcadığı toplam enerji anlamı gelmektedir. Bu enerjinin büyüklüğü ve düzeyi ise bazal metabolizma hızını tanımlamaktadır. Normal bir bireyde günlük harcanan enerjinin yaklaşık %60-75 lik kısmını BME oluşturmaktadır.




Cinsiyet: :
Yaş: :
Vücut Ağırlığı (kg) :
Boy Uzunluğu (cm) :
   




Bazal metabolizma enerjisi nedir

Yemekten 12 saat sonra, hareketsiz yatar pozisyonda iken vücudun canlılığnı idame ettirebilmesi için gereken enerjiye bazal metabolizma enerjisi (BME) denir. Bir diğer deyişle herhangi bir kas hareketi yapmıyorken ve sindirm faaliyetleri durmuş tüm fizyolojik olayların sürdürülebilmesi için harcanan enerji miktardır.

BME isteğimiz dışında gerçekleşen olaylarla harcanan enerjidir.Bu değerin yüksekliği besinlerle gelen enerjinin daha hızlı kullanılması anlamına gelmekte yani metabolizma hızının yüksekliğini ifade etmektedir. Enerji ihtiyacı dışında kendi irademizle bilinçli olarak yaptığınız her hareket bizlere ek kalori sarfiyatı sağlamakta ve kilo verme sürecimize katkıda bulunmaktadır.

Not: Günlük enerji harcanımının yaklaşık %10 unu sağlayan sindirim faaliyetleri sonucu harcanan enerji miktarı BME ye dahil değildir.

metabolizma hızı nasıl ölçülür

Metabolizma hızı nedir?

Dolaylı yoldan BME ‘ nin nicelik olarak büyüklüğünün ifadesi olmakla birlikte çoğu zaman bazal metabolizma enerjisi ile aynı anlamda kullanılır ki bu durumda büyük bir sakınca yoktur. Daha temel bir tanımla besinleri enerjiye dönüştürme ve yakma hızıda denilebilir. Temel mantıkta bazal metabolizma enerjisi yüksek olan kişilerin metabolizma hızı yüksektir. Metabolizma hızının düşük olması besinler yoluyla aldığımız enerjinin vücutta kullanımının yavaş olması ve buna bağlı olarak fazla enerjinin yağ olarak depo edilmesi ile sonuçlanır.

Bazal metabolizma enerjisi nasıl hesaplanır?

Normal koşullarda kalorimetre yardımıyla oksijen harcanımı esas alınarak ölçülen BME pratikte bazı kabul görmüş formüllerle hesaplanabilmektedir. Hesaplama aracımızda kullanılan formül Harris Benedict denklemidir. Gerçek değerlere en yakın sonuçlar verdiğinden uzmanlar tarafından en çok kullanılan hesaplama yöntemidir. Harris Benedict haricinde , Schofield denklemi, WHO (dünya sağlık örgütü) BME formülü ve pratik hesaplama yöntemi kullanılan diğer dinlenim durumu enerjisi saptama yöntemleridir. Saptanan değerin büyüklüğü metabolizma hızının düzeyini göstermektedir. Aşağıda sıralıdığımız ve hesaplama aracımızda kullandığımız yöntemler 18 yaş ve üzerindeki bireyler için uygundur.

harris benedict, Schofield, who formüllü




WHO Pratik yöntem

Dünya sağık örgütü tarafından geliştirilen bu yöntem BME hesaplama da kullanılan en basit yöntemdir. Klinikte zaman kaybı yaşamamak adına tercih edilen bir formüldür. Verdiği sonuçlar gerçeği yansıtsa da Harris Benedict denklemi kadar doğru sonuçlar vermemektedir. Hesaplamada sadece kişinin kilosu ve cinsiyeti baz alınır. Ağırlık ile cinsiyete göre kabul edilen katsayı çarpılarak kısayoldan sonuca gidilir.

WHO (Dünya sağlık Örgütü) Pratik bazal metabolizma enerjisi hesaplama formülü

Erkekler için = Ağırlık(kg) X 24 x 1 kkal
Kadınlar için = Ağırlık(kg) X 24 x 0,95 kkal

Harris Benedict Denklemi

Harris Benedict denklemi, James Arthur Harris ve Francis Gano Benedict tarafından 1919 yılında bulunmuştur. Formüle kendi adlarını veren bu iki araştırmacının kaloritmetre ile ölçülen değerlere en yakın sonuçları veren bu denklemleri, neredeyse bir asır geçmesine rağmen hala geçerliliğini korumaktadır. Hesaplama aracımızda yine bu yöntem uygulanmakatadır. Ölçümde 4 temel kriter vardır bunlar ; Cinsiyet, yaş, boy ve kilodur

Harris benedict formülü:

Erkekler için : 66,5 + (13,75 x Ağırlık (kg) ) + (5,003 x Boy (cm) ) – (6,775 x Yaş (yıl) )
Kadınlar için : 6551 + (9,563 x Ağırlık (kg) ) + (1,85 x Boy (cm) ) – (4,676 x Yaş (yıl) )

Schofield denklemi

Harris Benedeict denklemi ile beraber klinikte en çok kullanılan hesaplama yöntemlerinden birisidir. Cinsiyet ve ağırlığın dikkate alındığı be hesaplama türünde yaş aralıklarına göre sabit katsayılar değişmektedir

Schofield Formülü

15-18 Yaş aralığında
Erkek ise : 17,6 x Ağırlık(kg)+ 656
Kadın ise : 13,3 x Ağırlık(kg)+ 690

18-30 Yaş aralığında
Erkek ise : 15,0 x Ağırlık(kg)+ 690
Kadın ise : 14,8 x Ağırlık(kg)+ 485

30-60 Yaş aralığında
Erkek ise 11,4 x Ağırlık(kg)+ 870
Kadın ise : 8,1 x Ağırlık(kg)+ 842

60 yaşından büyük
Erkek ise : 11,7 x Ağırlık(kg)+ 585
Kadın ise : 9,0 x Ağırlık(kg)+ 656

WHO bazal metabolizma enerjisi hesabı

Dünya sağlık örgütünün geliştirdiği bu yöntem Schofield denklemi gibi yaş cinsiyet baz alınarak geliştirilmiş bir formüldür. Harris benedict ve Schofiel denklemelerinde göre biraz daha geri planda kalmış olsa verdiği sonuçların tutarlılığı sebeiyle kabul görmüş bir yöntemdir.




Who BME hesaplama formülü

18-30 Yaş aralağında ise
Erkek : 15,3 x Ağırlık (kg) + 679
Kadın : 14,7 x Ağırlık (kg) + 496

30-60 Yaş aralağında ise
Erkek : 1,6 x Ağırlık (kg) + 879
Kadın : 8,7 x Ağırlık (kg) + 829

60 Yaşından büyük ise
Erkek : 13,5 x Ağırlık + 487
Kadın : 10,5 x Ağırlık + 596

metabolizma işleyişi

Metabolizma hızını etkileyen Faktörler

Yaş

Yetişkinlerde yaş ilerledikçe metabolizma yavaşlamakta ve dinleneme durumunda harcanan enerji miktarı azalmaktadır. Bu sebeple ilerleyen yaş ile birlikte kilo alımı da hızlanmaktadır.

Vücut kompoziyonu ve Cinsiyet

Dinlenim durumu enerjisine etki eden temel faktörlerden birisi de yağ oranıdır. Yağ dokuda enerji harcanımı kas dokusuna göre daha azdır. Yine aynı sebeple cinsiyet hormanlarından kaynaklı kadınlarda yağ oranının erkeklere göre daha yüksek olması metabolizma hızındaki yavaşlığın önemli bir sebebidir.

Boy

Boy uzunluğunun artmasıyla beraber vücut yüzey alanın ve hacmindeki artış dinelenim durumu enerjisinde artışa sebep omakta dolayısıyla metabolizma hızını arttırmaktadır.

Kilo

Kişinin kilosundaki artış BME düzeyinde artışa sebep olmakta dolayısı ile metabolizma hızını bir miktar arttırmaktadır. Yalnız burada dikkat edilmesi gereken nokta şudur ki; kilo artışı ile beraber kişide yağ miktarı da artacağından BME artışı yüksek bir ivmeye sahip değildir. Ayrıca kilodaki artış aşırı kalori alımının bir göstergesidir Kişinin metabolizma hızı bir miktar artmış olmasına rağmen aldığı kalori miktarının fazlalığı, BME ve fiziksel aktivite düzeyinin çok üstünde olacağından, metabolizma hızındaki bu artışın kilo verme üzerine büyük bir etkisi olmayacağı bilinmektedir.

Hastalık ve fizyolojik durum

Ateş, enfeksiyon, yanık vakaları, hipertiroidi gibi hastalıklarda BME artarken, hipotiroidi, guatr ve diyabet gibi metabolik ve hormanal hasatlıklar da düşebilmektedir. Bunların yanında kişinin genetik özellikleri ve hareket düzeyi de BME yi etkliyebilir.

İdeal bazal metabolizma hızı

Yukarda saydığıız maddelere bakıldığında metabolizmanın hızı bir çok değişkene bağlı olduğu görülmektedir. Bu sebeple ideal bir değerden bahsetmek mümkün değildir. Bu değer kişiden kişiye farklılık göstermektedir.

Dyt. Akın Fatih Yıldız