prebiyotik besinler

Prebiyotikler ile Sindirim Sisteminize Hükmedin!


Probiyotikler birçok hastalığın önlenmesi ve tedavisinde etkin rol oynayan, insan sağlığı için önemli, yararlı mikroorganizmalara verilen genel addır. Prebiyotikler ise bu mikroorganizmaların gelişmesini ve çoğalmasını sağlayan, insan vücudu tarafından sindirilemeyen fakat barsakta fermente olan besinlere denilmektedir. Bağırsak florasının sağlığı ve sindirim sisteminin stabil çalışması probiyotik ve prebiyotik dengesi ile doğrudan ilişkilidir.. Özellikle ilaç kulllanımı, psikolojik durum, iklim gibi faktörler bağırsak florasında bir takım değişikler yaratır. Prebiyotik besinler bu floranın düzenlenmesinde etkilidir.

Prebiyotik nedir, ne demek?

Yukarıda da bahsettiğimiz gibi prebiyotik vücuda yararlı mikroorganizmaların çoğalmasını veya aktivitelerini etkileyerek, bu mikroorganizmalar için yararlı bir etki oluşturan, sindirilemeyen besin maddelerine verilen genel isimdir. Fruktooligosakkaritler, galaktooligosakkaritler ve inülin başlıca prebiyotiklerdir.  Prebiyotikler özellikle bitkisel besinlerde bulunur.

Ayrıca Bknz: Probiyotik Nedir, Sağlık Üzerine Etkileri Nelerdir

Ne İşe Yarar?

Prebiyotik nedir sorusunu cevaplandırdığımıza göre gelelim bu besinlerin ne işe yaradığına. Bu besinlerin temel görevi probiyotiklerin canlılığını sürdürmektir. Yeterli miktada prebiyotik alınmadığı takride bağırsakta bulunan probiyotik bakteriler çoğalamaz hatta azalma eğilimine girerler. Bazı yararlı bakterilerin ise prebiyotik eksikliği sonucu aktivitesinde aksaklıklar görülebilir. Tüm bunlar sonrasında ise bağırsak floarası bozulur ve bir çok gastrointestinal sistem semptom kendini gösterir. Bu bilgiler doğrultusunda prebiyotiklere en basit tabirle Bağırsak Dostu Besinler” denilebilir.

Prebiyotikler sindirilmezler. Sadece bağırsak da fermante olurlar. Sindirimi kolaştıran bu besin maddelerinin aynı zamanda koruyucu özelliği olduğu da bilinmektedir. Prebiyorikler bağırsak resptöründe bağlanarak zararlı mikroorganizmalara karşı direnç gösterir. Bu besinler aynı zamanda bağırsak hareketlerini de düzenler. Şimdi bu besinlerin yararlarına biraz daha yakından bakalım.

prebiyotik probiyotik ilişkisi nedir

Prebiyotiklerin Faydaları Nelerdir?

Prebiyotikler;

  • Bağırsak mikroflorasını olumlu yönde etkiler,
  • Bağırsakaların rahatlamasını ve düzenli çalışması sağlar,
  • Bağırsak pH ını dengeler,
  • Bağırsak kanseri riskini azaltır,
  • Kabızlığı önler,
  • Bir çok mide rahatsızlığının tedavisini destekler (Ülser gibi),
  • Probiyotiklerin çoğalmasını ve aktivitesini olumlu yönde etkiler,
  • Zararlı bakterilerin çoğalmasını engeller,
  • Kan kolesterol seviyesini dengeler,
  • Bağışıklık sistemini güçlendirir,
  • Antibiyotik kullanımı sonrası bozulan bağırsak florasını düzenler ve dolayısıyla ishale karşı iyi gelir,
  • Besinlerin sindirimi kolaylaştır,
  • Besinlerin biyoyararlılığını yani kullanılabilirliğini arttırır,
  • Kalsiyum, magnezyum, fosfor gibi mikro besin ögelerinin emilimini kolaylaştırır.

Ayrıca bağırsak florasında yeterli miktar probiyotik ve prebiyotiğin birlikteliği (kombinesi) bağırsak savunmasını daha da güçlendirmektedir.

Prebiyotiklerin zararları var mıdır?

Prebiyotikler doğal yollarla alındığında vücuda bir zararı bulunmamaktadır. Ancak bir anda suplemantasyonla prebiyotik alımı arttırılırsa karında şikinlik ve gaz gibi yan etkiler görülebilir. Bu yüzden prebiyotikleri doğal kaynaklarıyla vücuda almak daha yararlıdır. Ayrıca takviye olarak kullanmak istiyorsanız mutlaka doktorunuzdan ve diyetisyeninizden yardım isteyin!

Prebiyotik İçeren Besinler

Prebiyotikler daha çok karbonhidrat grubu besinlerde bulunmaktadırlar. Karbonhidratlar grubunda ise çözünür posa olan polisakkaritler ve oligosakkaritlerde daha yoğundur.

Doğal prebiyotiklerin başlıca kaynakları; Soğan, sarımsak, muz, enginar, pırasa, hindiba,çavdar, yulaf, tam tahıllı ürünler ve kurubaklagillerdir. Vücuttaki yararlı mikroorganizmalar bu besinlerle alınan ve sindilemeyen prebiyotikleri fermente ederek enerji ihtiyaçlarını karşılarlar.

Piyasada doğal besinlerin dışında toz yada tablet şeklinde prebiyotik supplamentlerı bulunmaktadır. Bu takviye gıdalar yalnızca prebiyototik içerebileceği gibi hem prebiyotik hemde probiyotiği aynı anda içerebilirler. Ayrıca yoğurt, un, ekmek gibi bazı besinlerin de bu prebiyotik yönünden zenginleştirilmiş hali sık olmamakla beraber görülebilmektedir.

supplementler

Ne kadar tüketilebilir?

Prebiyotikler dengeli ve yeterli beslenmeyle meyve, sebze, tahıl ve kurubaklagillerden karşılanabilmektedirler. Yeterli ve dengeli besleniyorsanız ve aşağıda yer alan besinleri günlük öğün planınıza dahil ediyorsanız ihtiyacınız olan miktarı rahatlıkla karşılayabilirsiniz. Gereksinimi konusunda gram cinsinden net rakamlar verebilmek şuan mümkün değildir. Ancak yetersizlik durumunda ve bazı semptomlarda hazır prebiyotik ürünlerın kullanımı gerekli olabilir.

Probiyoik ve Prebiyotik Farkı

Gelelim bu konu da en sık sorulan soruya. “Prebiyotik ve Probiyotiğin Farkı nedir?”

Aslında durum gayet basit. Probiyotikler canlı mikroorganizmalardır. Diğer bir deyişle yararlı bakterilerdir. Prebiyotikler ise bu mikroorganizmaların çoğalabilmesi  ve işlevlerini yerine getirebilmesi için ihtiyaç duydukları sindirilemeyen besin ögelerine verilen genel addır. Yani özetleyecek olursak probiyotikler bakteri, prebiyotikler ise besindir.

Sonuç

Prebiyotikler insan sağlığını olumlu yönde etkileyen ve bazı hastalıklara karşı vücudun korunmasını sağlayan yararlı mikroorganizmaların gelişmesini ve çoğalmasını sağlayan besinlerdir. Bağırsak mikroflorasının dengelenmesini sağlarlar. Bağışıklık sistemini güçlendirerek sağlık üzerinde olumlu etki yaratmaktadırlar. Genellikle karbonhidrat kaynağı sebze, meyve, tahıl ve kurubaklagil gibi besinlerle gereksinim karşılanabilmektedir.

Katkı: Uzm. Dyt. Akın Fatih YILDIZ

Bu konuda daha detaylı bilgi almak için lütfen aşağıdaki yorum bölümüne aklınıza takılanları yazınız!

Yorum yaptıktan sonra dilerseniz Beslenme Rehberim editörleri tarafından derlenmiş Omega-3'ün Faydaları ve Diyetteki Yeri başlıklı yazımızı da okuyabilirsiniz.

Yorum Yok

Bir cevap yazın