Raşitizm (Rikets) Nedir, Beslenme Tedavisi Nasıl Olmalıdır?

Raşitizm, diğer adıyla rikets ülkemizde sıklıkla görülen önemli bir hastalıktır. Özellikle bazı bölgelerde görülme sıklığı daha yüksektir. Özellikle 2 ay – 3 yaş arasındaki bebek ve çocuklarda görülen raşitizm, kol, bacak ve omurgada zayıflık ve şekil bozuklarına yol açan kemik-iskelet sitemi hastalığıdır.

Bu yazımızda raşitizm (rikets) nedir, tanısı nasıl koyulur, belirtileri ve beslenme tedavisinden bahsedeceğiz.

Raşitizm nedir  (Rikets)

Raşitizm hastalığı, büyüme ve gelişme durumunda olan organizmanın bazı mineralleri (kalsiyum ve fosfor) depolayamaması sonucu, kemiklerde bu minerallerin içeriğinin azalmasıyla ortaya çıkan bir hastalıktır. İnsanlarda kalsiyum ve fosforun vücut tarafından verimli bir şekilde kullanılabilmesi için D vitaminine gereksinim vardır. Buradan yola çıkarak raşitizmin D vitamini eksikliğine bağlı ve kalsiyum-fosfor metabolizmasında gelişen bozukluklardan dolayı ortaya çıkan bir hastalık olduğunu söyleyebiliriz.

İnsanlar yağda eriyen vitaminlerden olan D vitamini gereksinmelerinin %85’ini kendileri sentezleyebilirler. D vitamini yapımı, insan cildinde bulunan bazı bileşiklerin ultraviyole (UV) ışınları etkisi ile D vitaminin öncüsü olan kolekalsiferole (D3 vitamini)  çevrilmesi ile başlar. Elde edilen D3 vitamini karaciğer ve böbreklerde aktif D vitamini haline getirilir.

Yukarıda belirttiğim ultraviyole ışınlarının dünyadaki tek kaynağı ise güneştir. D vitamini üretmek için güneş ışığına ihtiyacımız vardır.

Özetleyecek olursak; Rikets yani Raşitizm hastalığı kısaca, vücutta kalsiyum-fosfor metabolizmasının bozulması, D vitamini yetersizliği ve güneş ışınlarında yeterli derecede faydalanmaya bağlı olarak ortaya çıkan, bebek ve çocuklarda görülen kemik ve iskelet sistemini etkiyen bir hastalıktır.

Raşitizm rikets x ray röntgen

Tanısı

Riketsi tanısı için sağlık kuruluşlarına başvurulduğunda çocuğun daha önce havale geçirip geçirmediği, huzursuzluk, terleme, iştahsızlık gibi sorunlar yaşayıp yaşamadığı, diş çıkarmada gecikme olup olmadığı, kilo durumu, solunum sitemi yakınmaları olup olmadığı sorgulanır. Ayrıca fiziksel muayenede bıngıldak kontrolü, ayaklar üzerine basma durumu, kemik ve kıkırdak bileşimlerinde tespih tanesi şeklinde yapılar olup olmadığı, bileklerde genişleme olup olmadığı ve solunum sistemi muayenesi yapılmalıdır. Muayene sonucu elde edilen bulgular değerlendirilerek hastalığın tanısı konulur. Birinci basamak sağlık kuruluşları ( sağlık ocakları, anne-çocuk sağlığı merkezleri gibi) raşitizm tanısı koyabilir. Fakat unutulmamalıdır ki yeni doğan ve 6 aydan küçük bebeklerin kesin raşitizm tanısı alabilmeleri için ikinci basamak sağlık kuruluşlarında (Devlet, SSK ve Özel Dal Hastaneleri)  çocuk hastalıkları dalında uzmanlaşmış bir hekime muayene olmaları gerekmektedir.

Raşitizm belirtileri

  • Yürümede gecikme
  • Zayıflık
  • İştahsızlık
  • Gelişme geriliği
  • Fazla terleme
  • Kemik uçlarında genişlemeler
  • Bileklerde şişlik
  • Bacaklarda parantez şeklinde veya dışa doğru oluşan çarpıklıklar, eğrilikler
  • Dişlerin geç çıkması
  • Bıngıldağın geç kapanması
  • Kandaki alkalen fosfataz enzimi yükselmesi
  • Havale geçirme

Bu belirtiler raşitizm hastalığını düşündürse de nedenleri farklı olabilir. Havale geçiren ve ya iştahsız olan bir çocuk Raşitizm hastasıdır denilemez. Bu yüzden belirtilerin uzman bir hekim tarafından ayrıntılı olarak değerlendirildikten sonra ncak rikets tanısı koyulabilir.

bebeklerde raşitizm resmi

Bebeklerde raşitizm

Bebeklik çağında ortaya çıkan raşitizmi ayrıca değerlendirmek gerekir. Gebeliğin başlangıcından itibaren annenin D vitamini depoları, bebekteki D vitamini durumunu belirler. Dolayısıyla D vitamini eksikliği yaşayan kadınların hamilelik süreciyle birlikte, bebekte henüz anne karnındayken başlayan ağır D vitamini eksikliği tablosuyla karşılaşılabilir. Bu nedenle gebeliğin öğrenilmesiyle birlikte annedeki D vitamini depoları kontrol edilmeli, eksiklik yaşanıyorsa tedavi edilmelidir. Hamile kadınlar günde en az 15-20 dakika, güneş koruyucu kullanmadan dışarı çıkarak güneşlenmelidir.

Anne sütünde D vitamini içeriği düşüktür dolayısıyla bebeklerde yetersizlik görülebilir. Doğumunu takip eden ilk dönemlerde bebeğin düzenli olarak güneşlenmesi de pratik olarak mümkün olmayabilir. Bu nedenle raşitizm tanısı koyulmuş bebeklere doğumu izleyen ilk haftalar içinde bebeklere D vitamini takviyesi verilmelidir.

Ülkemizde bebekler doğumdan sonra uzun süre dışarı çıkarılmayarak güneş görmeden cam arkasında büyütülür. Ayrıca kundak yapma, sürekli bebeğin yüzünü örtme gibi davranışlar, evlerde balkon bulunmaması, hava kirliliği gibi nedenler bebeğin güneşten faydalanamayarak yeterli D vitamini üretememesine neden olur.

Raşitizmin beslenme şekliyle yakın ilgisi vardır. Anne sütünde D vitamini oranı düşük olsa da, içeriğindeki kalsiyum ve fosfor miktarı bebeğin gereksinimini mükemmel bir şekilde karşılar. Ayrıca anne sütünün bağırsakta yarattığı asit ortam ile kalsiyum ve fosforun emilimi kolaylaşmaktadır. Bebeğinizi ilk altı ay boyunca sadece anne sütü ile beslemeli, buna ek olarak uzman hekim kontrolünde 3-4 haftadan başlayarak en az 2 yaşına D vitamini takviyesi verilmesi gerekmektedir. Prematüre bebeklerin ilk aylarda D vitamini gereksinimi, normal bebeklere göre 2 kat fazladır. (800-1000 IU/gün)

Raşitizm tedavisi

Raşitizm kalıcı haslara neden olabileceği için mutlaka tedavi edilmesi gereken bir hastalıktır. Tedavi edilmezse hastada geri dönüşü olmayan kemik hasarları, postür (duruş) bozuklukları, yürüme bozuklukları, kol ve bacaklarda şekil bozuklarına neden olur. Bazı durumlarda beyin gelişiminde de sorunlara yol açar. Ayrıca raşitizm hastalarında kemikler daha az dayanıklı olduğu için sıklıkla ve kolay bir şekilde kemik kırıkları gerçekleşebilir.

Raşitizm tedavisi için hekiminize başvurmanız gerekir. Hekiminiz size sorular soracak, bazı testler isteyecek ve uygun tedavi yöntemini belirleyecektir. Raşitizmin tedavisi için reçete edilen ilaçları düzenli kullanmalı, hekiminizin tavsiyelerini titizlikle yerine getirmelisiniz.

  • Raşitzm tedavisinde D vitamini eksikliğini gidermek için oral preparatlar kullanılmaktadır. Oral preparatlar bir doz, gerekirse iki haftalık aralıklarla birkaç doz uygulanır.
  • D vitamini emilimi bozukluğu olan hastalarda ise suda eriyen D vitamini preparatları kullanılır veya kas içerisine D vitamini enjekte edilerek tedavi uygulanır.
  • Böbrek kanalı bozukluğu nedeniyle ortaya çıkan D vitamini eksiklerinde ise yüksek miktarla ve sürekli D vitamini takviyesi gereklidir. Bu hastalarda serum fosfat düzeyini 4 mg/dl üzerine yükseltmek gerekir. D vitaminine ek olarak hastaya fosfat da verilir.
  • Raşitizm tedavisinde D vitaminine ek olarak çoğu zaman kalsiyum takviyesi de yapılır.

raşitizm beslenme d vitamini güneş

Raşitizmde Beslenme

İnsan için en mükemmel D vitamini kaynağı güneş ışınlarıdır. Alın bölgesi, kollar ve bacaklar günlük en az 20 dakika olacak şekilde, güneş koruyucu kullanmadan direkt olarak güneşlendirilmelidir. Buna ek olarak bazı besin kaynaklarında da D vitamini bulunur. Raşitizm hastaları beslenmelerinde D vitamini içeren yiyeceklere daha çok yer vermeli ve güneş ışığı ile yeterli miktarda cilt teması sağlamalılardır.

D vitamini yağda eriyen, ısıya dayanıklı bir vitamindir. Kaynatma ile etkinliği bozulmaz. Asit ve alkali ortamlara da dayanaklı olan bu vitamin bağırsaktan yağlar ile birlikte emilir. Yağda eriyen bir vitamin olduğu için yağdan kısıtlı beslenme ile vücuda alınan D vitamini oranı düşer. Kilo vermek amacıyla veya sağlıksız olduğunu hiç yağ tüketmemek birçok insanın düştüğü bir hatadır ve D vitamini emilimini engelleyerek yetersizliğe yol açabilir.

En fazla D vitamini balık karaciğerinde ve balık yağlarında bulunur. Bu nedenle raşitizm tedavisinde balık yağları kullanılabilir. Diğer hayvansal besinlerdeki D vitamini miktarları besinin elde edildiği hayvanın güneş ışığından yararlanma oranına göre değişir. Otlatılarak yetiştirilen hayvanların etleri ve sütlerinde, güneş ışığından daha fazla yararlandıkları için D vitamini oranı yüksektir. Bu yüzden hayvansal gıdalar satın alınırken üreticinin hayvanları nasıl yetiştirdiğini göz önünde bulundurarak besin alışverişi yapılmalıdır.

D vitaminin endüstriyel olarak süt, margarin, tereyağı ve bebek mamalarına eklenmesi “Gıda tüzüğü” ile zorunlu kılınmıştır. D vitamini ile zenginleştirilmiş gıdalar beslenmede tercih edilmelidir.

D vitamini kaynağı besinler;

  • Yağlı balıklar ve yağları
  • Köpek balığı
  • Kılıç balığı
  • Tereyağ
  • Peynir
  • Süt
  • Yumurta

Sonuç

Ülkemizde özellikle bazı bölgelerde yaygın olarak görülen raşitizm ciddiye alınması gereken önemli bir hastalıktır. Güneş ülkesi olan Türkiye’de raşitizmin sıklıkla görülmesinin nedeni daha çok yanlış adetler ve alışkanlıklardır. Raşitizm tedavi etmek ve Raşitizmden korunmak için bebeklikten itibaren çocuğa doğru beslenme alışkanlıkları kazandırmak, güneş ışığından yeterince faydalanmasını sağlamak gerekir. Ayrıca çocuğun muayenelerini aksatmamak, rutin hekim ziyaretlerini atlamadan gerçekleştirmek Raşitizm ve diğer birçok hastalığın erken tanı tedavisinde hayati önem taşır.

Raşitizm (Rikets) Nedir, Beslenme Tedavisi Nasıl Olmalıdır? konusunda daha detaylı bilgi almak için lütfen aşağıdaki yorum bölümüne aklınıza takılanları yazınız!

Yorum yaptıktan sonra dilerseniz Hamilelik belirtileri editörleri tarafından derlenmiş Çocuğun Beslenme çantası Nasıl olmalıdır başlıklı yazımızı da okuyabilirsiniz.

1 Yıldız2 Yıldız3 Yıldız4 Yıldız5 Yıldız (4 Kişi oy verdi, 5 üzerinden ortalama puan: 4,75. Bu yazıya oy vermek ister misiniz?)
Loading...

Bir Yorum

  1. Figen Koç

Bir yorum yaz