Vitamin Eksikliği Sonucunda Görülen Hastalıklar


Vitamin eksikliği sonucu hastalıkların görülme sıklığı büyük oranda artmakta ve hastalıkların iyileşme hızları gözle görülür şekilde düşmektedir. Vitaminler, vücutta sentez edilmeyen ancak hayati olayların normal olarak sürdürülmesi için elzem moleküllerdir. Vitaminler fiziksel özelliklerine göre 2 gruba ayrılırlar: Suda çözünen vitaminler (B grubu vitaminler ve C vitamini); ve yağda çözülen vitaminler (A, D, E ve K vitaminleri)Bu maddelerin birçoğu ara metabolizmalarda yer aldığı için, bunlara duyulan gereksinim metabolizmanın hızına göre değişmektedir. Vitamin eksikliği sonucu görülen hastalıklar ve belirtiler, eksik olan vitaminin türüne göre değişmektedir. Şimdi en sık görülen vitamin eksiklerini yakından inceleyelim.

b vitaminleri eksikleri

B1 vitamini eksikliği – Tiamin eksikliği

Tiamin diğer adıyla b1 vitamini gereksinmesi fazla alkol tüketiminde, beslenme düzenindeki karbonhidrat oranının diğerlerine göre arttığı durumlarda, enerji ihtiyacını artıran enfeksiyon, kronik hastalıklar, hipertiroidizm, gebelik, emziklilik ve büyüme gibi durumlarda artar. Yukarıdaki durumlara ek olarak yeterli miktarda alınamaması sonucu b1 vitamini ekskiliği ile sonuçlanır.

En zengin kaynakları bitkilerin tohumlarıdır. Bitkilerin dış kısmında ve embriyolarında daha yoğun bulunur. Tahıl taneleri öğütülürken kepek ve embriyonun ayrılma durumuna göre vitamin kaybı olur. Tam buğday unu, kabuğu tam ayrılmamış pirinç, kurubaklagiller, yağlı tohumlar, bazı sebzeler (ıspanak, patates), bazı meyveler (portakal), yumurta, karaciğer ve maya tiaminden zengindir.

B1 vitamini eksikliği belirtileri

sindirim sistemi yakınmaları; hazımsızlık, şişkinlik, şiddetli konstipasyondur. Periferik sinir sistemi tutulumunda periferik nörit olur. Belirtileri artmış ağrı, his kaybı, sızı veya yanma hissi ortaya çıkmasıdır. Fazla alkol alanlarda ise merkezi sinir sistemi tutulur.

Kardiyovasküler sistem tutulumunda; solunum yetmezliği, çarpıntı hissi, artmış kalp atım hızı, aritmiyle seyreden kalp yetmezliği gelişebilir.

Bu belirtilerle birlikte ödem görülürse ve akut olursa yaş beriberi hastalığı, ödemsiz kronik olarak gelişene ise kuru beriberi hastalığı denir. Yaş beriberi ve kuru beriberi  b1 vitamini eksikliğinde görülen hastalıklar da ilk sıraya almaktadır.

B2 vitamini eksikliği – Riboflavin eksikliği

Riboflavin gereksinimi metabolizmanın hızlandığı gebelik, emziklilik, büyüme ve hipertiroidizm gibi durumlarda artmaktadır. Et, süt, yumurta gibi hayvansal kaynaklı proteinler riboflavinden zengindir.

B2 vitamini eksikliği belirtileri ve eksikliğinde görülen hastalıklar dudaklarda keylozis, angular stomatit (ağız içi yaralar), dil yüzeyinde düzleşme, göz damarlarında genişleme, yanma, görme bozukluğu, sinir sistemi bozuklukları, anemi dir

B3 vitamin eksikliği – Niasin eksikliği

Niasin gereksinimi metabolizmanın hızlandığı durumlarda ve gebelikte artmaktadır.

Diyetteki triptofan vücutta niasine dönüştüğü için günlük niasin gereksinimi diyetteki triptofan miktarına bağlı olup, diyette iyi kalite protein alımında niasin gereksinimi azalır.

Niasin ve niasinin ön öğesi olan triptofan hayvansal yiyeceklerde daha çok bulunmakta olup bunlar: Maya, karaciğer, böbrek, kalp, tavuk etidir. Ayrıca kurubaklagiller, yağlı tohumlar, buğday ve bulgur da niasin ve niasinin ön öğesi olan triptofan bakımından zengindir, fakat bu gruba giren mısırda niasin miktarı az ve bağlı şekildedir.

B3 vitamini eksikliğinde görülen hastalıkların başında pellegra hastalığı gelmektedir. Bu hastalık deri, sindirim sistemi ve merkezi sinir sistemi şikayetleri ile karakterizedir. B3 vitamini eksikliği belirtileri deride yaralar, dilde kabarma, bulantı ve kusma, uykusuzluk, baş ağrısı, baş dönmesi, depresyon, hatırlama güçlüğüdür.

Vitamin eksikliği sonucu görülen diğer bir hastalık ise Triptofanın niasine dönüşmesinde bozulmasıyla oluşan Hartnup hastalığı dır. Bu hastalıkta ışık hassasiyeti, dermatit ve psikiyatrik değişiklikler görülür.

B6 vitamini eksikliği – Niasin eksikliği

B6 vitamini diğer adı ile pridoksin ihtiyacı alınan protein artışına bağlı olarak artmaktadır. Ayrıca gebelikte, menopozda, doğum kontrol hapı kullananlarda, yaşlılarda, homosistinüri, konfüzyon, böbreklerde oksalat taşı olanlarda da gereksinmenin arttığı görülmüştür.

Karaciğer, böbrek, et, balık, yeşil yapraklı sebzeler, tam buğday unu, bulgur ve kuru meyveler pridoksinden zengin gıdalardır.

B6 vitamini eksikliği belirtileri ve B6 vitamini eksikliğinde görülen hastalıkları, deri lezyonları, göz, burun ve ağız etrafında seboreik değişiklikler, dilde kızarıklık ve şişme şeklinde görülür. Eksiklik devam ederse merkezi sinir sisteminde konvülziyon atakları ortaya çıkar. Ayrıca pridoksin eksikliğinde anemi görülür.

B12 vitamini eksikliği

Vitamin B12 kaynakları; özellikle hayvansal orjinli proteinlerden sağlanan; böbrek, karaciğer ve kalptir. Diğer kaslar, deniz ürünleri, yumurta, peynir ve süt daha az vitamin b12 içerir. Sebzelerde ise çok az vitamin b12 bulunur.

B12 vitamini eksikliği belirtileri özellikle dilde kızarıklık ve şişlik, preiferik nöropati gibi sinirsel değişikliklerdir. B12 vitamin eksikliği sonucu görülen hastalık olan pernisyöz anemi, vücudun kendi dokularına zarar vermesi ile oluşmaktadır.

Folik asit eksikliği- B9 vitamini

Folat yani folik asit suda eriyen bir B vitaminidir. Bitkisel ve hayvansal gıdalarda folatlar bol miktarda bulunur. Karaciğer, böbrek, taze yeşil sebzeler folat yönünden çok zengindir.

Folik asit eksikliği genelde başka nedenlere bağlıdır. Bu sebeple klinik bulgular da o nedenlere ait bulgu ve semptomlarla birlikte aneminin mevcudiyeti tarzındadır. Bu sebeple sadece Folik asit eksikliği belirtileri görülmeyebilir.

C vitamini eksikliği

Gebelik, emziklilik, enfeksiyonlarda, yanıklarda, ameliyatlarda ve sigara içilmesi gibi durumlarda C vitaminine olan gereksinim artmaktadır. C vitamin eksikliği sık görülen bir bulgudur.

Kuşburnu, maydanoz, yeşil sebzeler, turunçgiller, çilek, domates vitamin C yönünden zengin kaynaklardır.

C vitamini eksikliği belirtileri büyümede duraklama, enfeksiyonlara karşı direncin azalması, diş etlerinin şişmesi ve kanaması daha da ilerisinde diş kaybı, ateş görülür. C vitaminin eksikliği sonucu oluşan hastalıkların en bilineni  skorbüt hastalığı dır.

vitamin eksikliği yağda eriyen vitaminler

A vitamini eksikliği

Besinlerle aldığımız A vitamini retinol ve karoten halinde bulunur. Hayvansal kaynaklı besinlerde A vitaminin çoğu retinolden gelirken, bitkisel besinlerde çoğu karotenden gelir.

Hayvansal kaynalı gıdalar özellikle karaciğer, yumurta, süt, tereyağ A vitamininden zengindir. Bitkisel kaynaklı gıdalardan çiğ yeşil yapraklı sebzeler ve bazı meyveler (kayısı) en zengin kaynaklardır.

A vitamini eksikliği belirtileri gözde kuruma ve lezyonlar, solunum sistemi enfeksiyonlarında artış, deride keratinizasyon ve kurumadır.

D vitamini eksikliği

Kalsiferol olarak da adlandırılır. Bitkisel kaynaklı ergokalsiferol; hayvansal kaynaklı kolekalsiferol güneş ışınlarının yardımıyla vücutta D vitaminine dönüşür. D vitaminini karşılamanın en iyi yolu 15-30 dk güneş ışığından faydalanmaktır. Besinlerde çok az miktarda bulunur. En zengin kaynakları balık karaciğeri yağı ve yağlı balıklardır.

D vitamini eksikliği sonucu çocuklarda raşitizm; erişkinlerde osteomalasia hastalığı görülür. Tedavisi doktor kontrolünde uygun dozlarda D vitamini takviyesi ile yapılır. Bu vitamin eksikliği kadınlarda ve çocuklarda sık görülmektedir.

E vitamin eksikliği

Vitamin E gereksinimi diyette bulunan çoklu doymamış yağ asitlerinin miktarı ile orantılıdır.

En zengin kaynakları yeşil yapraklı bitkiler, yağlı tohumlar ve bunlardan elde edilen yağlar, tahıl taneleri, kurubaklagillerdir. Hayvansal gıdalarda da bir miktar vardır.

E vitamini eksikliğinde görülebilecek hastalıklar hemolitik anemi, nörolojik değişiklikler görülebilir. Vitamin E antioksidan özellikli bir vitamindir. Ayrıca bağışıklık sistemini de güçlendiren bir vitamindir. Yanık hastalarında bilinen tedavi ile birlikte vitamin E kullanımı tavsiye edilebilir.

K vitamin eksikliği

Günlük gereksinmesinin yarısı besinlerden yarısı barsaklardan sağlanmaktadır. En zengin kaynakları yonca, ıspanak gibi yeşil yapraklı sebzeler ve otlar, kurubaklagiller ve balıklardır.

K vitamin eksikliği belirtileri pıhtılaşma süresinin uzamasına bağlı oluşan peteşi, purpura tarzı kanamalar ve morluklardır.

Vitamin Eksikliği Sonucunda Görülen Hastalıklar konusunda daha detaylı bilgi almak için lütfen aşağıdaki yorum bölümüne aklınıza takılanları yazınız!

Yorum yaptıktan sonra dilerseniz Beslenme Rehberim editörleri tarafından derlenmiş B1 vitamini (Tiamin) Nedir, Nerelerde Bulunur başlıklı yazımızı da okuyabilirsiniz.


1 Yıldız2 Yıldız3 Yıldız4 Yıldız5 Yıldız (5 Kişi oy verdi, 5 üzerinden ortalama puan: 4,00. Bu yazıya oy vermek ister misiniz?)
Loading...

Bir Yorum

  1. Murat

Bir yorum yaz